Američki socijalni psiholog i profesor na Univerzitetu u Njujorku, Džonatan Hajt, upozorava da se nalazimo usred najvećeg nenamjernog društvenog eksperimenta u istoriji čovječanstva.
Kako je ukazao, djecu smo iz svijeta u kojem su evoluirala da uče, igraju se i razvijaju otpornost premjestili u virtuelni prostor za koji njihov mozak biološki nije pripremljen, a posljedice tog eksperimenta danas su vidljive širom svijeta.
Univerzitet Crne Gore objavio je video koji prikazuje istraživanje profesora Hajta. Kako je objašnjeno, u knjizi “Anksiozna generacija” (2024), Hajt objedinjuje višedecenijska istraživanja i nudi jedno od najuticajnijih savremenih djela na raskršću sociologije, razvojne psihologije i neurobiologije. Sa UCG ističu da Hajtovi nalazi ukazuju na globalnu epidemiju mentalnih poremećaja i jasnu uzročno-posljedičnu vezu između masovne upotrebe pametnih telefona i korišćenja društvenih mreža i dubokih neurobioloških promjena kod mladih.
Prema Hajtu, između 2010. i 2015. dogodila se najbrža društvena promjena u istoriji – tzv. Great Rewiring. Djetinjstvo zasnovano na igri, koje razvija emocionalnu regulaciju, samokontrolu i otpornost na stres, zamijenjeno je djetinjstvom uz mobilne telefone. Iz straha da djeca ne budu socijalno isključena, roditelji su masovno počeli da im daju pametne telefone, što se pokazalo kao klasična socijalna zamka. Od 2012/2013. bilježi se nagli porast depresije, anksioznosti i suicidalnosti kod adolescenata, što potvrđuju međunarodni podaci iz SAD, Velike Britanije, Kanade, Australije i skandinavskih zemalja. Ovaj period koincidira sa masovnom dostupnošću pametnih telefona, ubrzanim razvojem društvenih mreža i uvođenjem algoritamskih fidova, kao i funkcija poput Snapchat streaks, koje podstiču neprekidnu komunikaciju i zavisničke obrasce ponašanja.
Od 2010. do 2021.godine stopa suicida porasla za 167 odsto
Empirijski dokazi iz longitudinalnih studija potvrđuju porast anksioznosti i depresije. Istraživanja pokazuju da adolescenti koji ograniče korišćenje društvenih mreža na 30 minuta dnevno bilježe značajan pad simptoma depresije već nakon nekoliko sedmica. Britanska longitudinalna studija ukazuje da su negativni efekti društvenih mreža najizraženiji tokom puberteta. PISA podaci potvrđuju da je od 2012. porastao osjećaj usamljenosti i otuđenosti kod petnaestogodišnjaka širom zapada. Do 2020. godine, jedna od četiri tinejdžerke u SAD imala je veliku depresivnu epizodu, dok su stope samopovređivanja kod djevojčica uzrasta od 10 do 14 godina utrostručene, a stopa suicida porasla za 167 odsto između 2010. i 2021. godine, ukazuje Hajt.
Na osnovu istraživanja “Monitoring the Future i American Time Use Survey”, Hajt pokazuje da je došlo do presudnog prelaska sa “visokopropusnih” interakcija licem u lice na “niskopropusne” digitalne signale. Vrijeme provedeno sa prijateljima smanjilo se za 60 do 70 odsto u odnosu na 2010. godinu, čime je izgubljena navika direktnog socijalnog kontakta. Pored društvenih i emocionalnih posljedica, javljaju se i biološke. Plava svjetlost ekrana i večernje skrolovanje ozbiljno narušavaju san i kognitivni oporavak mladih. Tinejdžeri danas u prosjeku spavaju oko sedam sati, umjesto preporučenih devet. Plava svjetlost inhibira lučenje melatonina, dok noćno skrolovanje i stalne notifikacije dodatno skraćuju san za jedan do dva sata. Istovremeno, konstantne notifikacije oblikuju mozak za “plitku pažnju”. Stotine digitalnih signala dnevno uslovljavaju stalno prebacivanje fokusa, smanjuju kapacitet za koncentraciju i duboko razmišljanje. Posljedica su porast ADHD dijagnoza i opadanje intelektualnih sposobnosti. Studije pokazuju da takve distrakcije fragmentiraju pažnju slično multitaskingu i dugoročno oštećuju prefrontalni korteks – objašnjava Hajt.
On ukazuje da algoritmi društvenih mreža dodatno pogoršavaju problem jer se zasnivaju na principu varijabilnog nagrađivanja – na istom mehanizmu koji koriste aparati za kockanje. Nepredvidivi lajkovi, komentari i streaks održavaju korisnike u stalnoj povratnoj sprezi, slabe kontrolu impulsa i doprinose razvoju zavisnosti.
Hajt preporučuje povratak djece stvarnim zajednicama, odlaganje davanja pametnih telefona do srednje škole i kasnije otvaranje naloga na društvenim mrežama kao nužne korake za zaštitu mentalnog zdravlja budućih generacija.

Portal ETV

original

viewImage

baseImage

610x380

500x500

400x240

400x203

thumbnail

UCG objavio istraživanje profesora Džonatana Hajta: Virtuelni svijet uzrok epidemije mentalnih poremećaja kod mladih

Univerzitet Crne Gore planira da učini dostupnim registar u kojem će moći da se provjeri ko je i kada završio UCG. To bi predstavljao značajan iskorak, jer ne sumnjam da pojedinci pokušavaju da falsifikuju čak i naše diplome, <a href="https://www.pobjeda.me/clanak/moci-ce-da-se-provjere-diplome-ucg">kazala je za Pobjedu</a> savjetnica rektora za strateške politike i održivi razvoj na Univerzitetu Crne Gore prof. dr Branka Bošnjak.
Sporne diplome na tržištu rada i u obrazovanju u žiži su interesovanja javnosti, te, pored ostalog, bilježimo primjere da nadležni podnose krivične prijave zbog sumnji da su obrazovne isprave falsifikovane. S druge strane, stručna javnost sagledava situaciju i kritikuje donosioce odluka, smatrajući da njihova akcija u ovom slučaju treba da bude intenzivnija i da nikako ne smije biti selektivna.
Bošnjak je stava da je priča o spornim diplomama ,,kamen o vratu države, jer će nas neznanje preskupo koštati“. Ona je obrazložila da je, kada govorimo o spornim diplomama, neophodno praviti jasnu razliku između falsifikovanih diploma – u kojima je pojedinac krivotvorio dokument, potpis i pečat – i onih kupljenih, iza kojih stoje kriminalno-korumpirane grupe: oni koji takve dokumente proizvode, uredno ih potpisuju, pečatiraju i zavode u registre određenih univerziteta, čime ih faktički „ozakonjuju“, te oni koji ih kupuju, a da nikada nijesu studirali niti polagali ispite.
“Ova druga pojava je nažalost dominantnija u Crnoj Gori, ali i daleko pogubnija, a znatno teže dokaziva. Prvi slučajevi se lakše razotkrivaju i njima se bavi Ministarstvo prosvjete, nauke i inovacija i tužilaštvo, ali takvih je znatno manje. Sve dok se u samom vrhu vlasti – među ministrima i poslanicima – nalaze oni sa kupljenim diplomama, jasno je da ne postoji stvarna politička volja da se tom problemu stane na kraj. Zbog toga su ovi iskoraci Ministarstva tek privid aktivnosti; suština problema ostaje netaknuta”, smatra Bošnjak.
Uostalom, kako dodaje, ovolika dominacija neznanja na javnoj sceni, u gotovo svim sferama društva, postala je očigledna.
“To se više ne može prikriti, ono odzvanja”, istakla je Bošnjak.
Kada je riječ o Univerzitetu Crne Gore, savjetnica rektora kaže da osuda ove pojave postoji, ali bi lično voljela da su glasniji u suočavanju s ovom pošasti, jer takvi ,,kradu budućnost“ njihovim svršenim studentima.
“Ipak, nadam se da će se uskoro na Univerzitetu organizovati i javna debata na ovu temu, jer za to, čini se, postoji raspoloženje. Što se zaposlenih tiče, uglavnom je riječ o našim alumnistima, pa smatram da je Univerzitet, kada je riječ o lažnim diplomama, u velikoj mjeri zdrav sistem”, kazala je Bošnjak.
Bošnjak je nedavno pozdravila potez vlasti da se privremeno obustavi priznavanje diploma sa Univerziteta Megatrend, ističući da je mnogo kupljenih diploma na pozicijama moći.
Ističe da nije samo Univerzitet Megatrend sporan kada je riječ o izdavanju diploma, te da sve više zabrinjava i Univerzitet Union „Nikola Tesla“, čijim su se diplomama mnogi olako i za veoma kratko vrijeme „okitili“. Rekla je i da posebno zabrinjava činjenica da sam vrh vlasti krije podatke o sopstvenim diplomama.
Viša pravna savjetnica u Centru za građansko obrazovanje Snežana Kaluđerović rekla je nedavno za Pobjedu da bi za Crnu Goru bilo ljekovito uspostaviti jasne i precizne statističke podatke o priznatim obrazovnim ispravama sa sumnjivih visokoškolskih ustanova iz regiona koje su već ušle u sistem tržišta rada, što zahtijeva ozbiljnu međuinstitucionalnu saradnju. Tek tada ćemo sa sigurnošću znati da su nadležne vlasti istinski riješene da se bore protiv lažnih, sumnjivih i ,,praznih“ diploma koje imaju za posljedicu nesagledivu štetu.
Kaluđerović smatra da je posebno važno da se javno objave baze podataka o zaposlenim visokoškolcima u državnoj upravi i drugim javnim ustanovama, kako bi se obezbijedila potpuna transparentnost i omogućilo javnosti da vidi ko je, što i gdje studirao.
“Time bi se dodatno ojačalo povjerenje građana u institucije i potvrdila dosljednost države u primjeni sopstvenih odluka, uz puno poštovanje prava onih koji su studije završili radom, zalaganjem i u dobroj vjeri”, rekla je Kaluđerović.
Vlada je nedavno na prijedlog resornog ministarstva zbog oduzimanja dozvole za rad donijela odluku da privremeno obustavi priznavanje obrazovnih isprava stečenih na Univerzitetu Megatrend i fakultetima u njegovom sastavu, za njih pet. Od 2023. godine do danas resorno crnogorsko ministarstvo priznalo je radi zapošljavanja 68 diploma sa ove visokoškolske ustanove.
Podaci Vlade pokazuju da je devet zahtjeva da se priznaju ove diplome radi zapošljavanja u postupku provjere.
Ministarstvo prosvjete, nauke i inovacija poručilo je da obustavljanjem priznavanja diploma jasno pokazuju da ostaju dosljedni u primjeni propisa i preduzimanju mjera u cilju zaštite obrazovnog sistema i tržišta rada Crne Gore od upliva nelegalnih obrazovnih isprava.
Univerzitetu Megatrend i za pet fakulteta u njegovom sastavu oduzeta je dozvola za rad zbog protoka vremena od godinu od dana konačnosti rješenja o odbijanju, odnosno odbacivanju zahtjeva za akreditaciju ovih visokoškolskih ustanova, jer iste nijesu podnijele zahtjev za akreditaciju visokoškolske ustanove i studijskih programa najkasnije godinu prije isteka roka važeće akreditacije, a prethodno važeća akreditacija im je istekla.
U detaljnoj informaciji Vlade objašnjeno je da se privremeno obustavlja priznavanje obrazovnih isprava stečenih na Univerzitetu Megatrend i fakultetima u njegovom sastavu: Fakultetu za kulturu i medije, Fakultetu za poslovne studije, Fakultetu za umjetnost i dizajn, Pravnom fakultetu i Geoekonomskom fakultetu. Kako je saopšteno, obustava će važiti do pribavljanja neophodnih informacija od nadležnih organa Republike Srbije, nakon čega će se odlučiti o njenom daljem trajanju.

1250x600

1084x550

Zbog sumnji u falsifikovanje diploma: Moći će da se provjeri ko je i kada završio Univerzitet Crne Gore

Centar za građansko obrazovanje (CGO) upozorava da izostanak preciznih i djelotvornih normi za sprječavanje sukoba interesa na Univerzitetu Crne Gore (UCG) ugrožava razvoj transparentnog, meritornog i odgovornog akademskog sistema, te direktno otvara prostor za nastavak praksi poput tzv. “nasljednih katedri“.
U toj organizaciji kažu da uporedna analiza statuta, etičkih kodeksa i posebnih pravilnika UCG i univerziteta u Beogradu, Zagrebu i Ljubljani, kao i relevantnih evropskih modela, pokazuje značajne razlike u stepenu normativne uređenosti, jasnoće procedura i institucionale posvećenosti sprječavanju sukoba interesa.
U tom poređenju, UCG se izdvaja kao jedan od najmanje normativno uređenih sistema, sa uskim obuhvatom propisa i minimalnim institucionalnim mehanizmima zaštite od neobjektivnog &nbsp;i potencijalno pristrasnog odlučivanja.
- Ovakav normativni vakuum rezultira time da se pitanje sukoba interesa na UCG-u i dalje adresira parcijalno i formalistički, bez uspostavljenih mehanizama koji bi obezbijedili suštinsku zaštitu akademskog integriteta. Statut i Etički kodeks UCG-a sadrže tek opšte i nedovoljno precizne odredbe, bez jasnih definicija, obaveza i procedura, što ih čini nedjelotvornim u praksi i ostavlja širok prostor za zloupotrebe - kazala je Jovana Radulović, asistentkinja na projektima u CGO-u.
Ona je dodala da Univerzitet u Ljubljani kroz <a href="https://www.uni-lj.si/assets/Pravni-akti/Kadri/Trenutno-veljavni-akti-UL/Rules-on-avoiding-conflict-of-interest-and-on-the-conditions-for-performing-work-outside-the-UL/Rules-on-avoiding-conflict-of-interest-and-on-the-conditions-for-performing-work-outside-the-University-of-Ljubljana-valid-from-2.-4.-2025-unofficial-consolidated-text.pdf">Pravilnik o izbjegavanju sukoba interesa i o uslovima za obavljanje poslova van Univerziteta u Ljubljani,</a> uspostavlja znatno viši nivo normativne uređenosti. Pravilnikom je, navodi on, propisano obaveza da svi zapošljeni, prilikom zasnivanja radnog odnosa, prijave sve okolnosti koje predstavljaju sukob interesa, kao i svaku promjenu ili pojavu novih okolnosti koje predstavljaju sukob interesa.
- Dodatno, svaka članica Univerziteta dužna je da izradi i sprovodi plan upravljanja rizicima od sukoba interesa i o tome redovno izvještava nadležna tijela. To je primjer preventivne regulative koja sistematski prepoznaje i umanjuje rizike - ističe Radulović.
Ona dodaje da <a href="https://www.tmf.bg.ac.rs/uploads/files/Kodeks-profesionalne-etike.pdf">Kodeks profesionalne etike Univerziteta u Beogradu</a> propisuje širi krug odnosa koji mogu dovesti do sukoba interesa, uključujući bračne i vanbračne partnere, krvno srodstvo u prvoj liniji, odnosno u pobočnoj liniji i tazbinsko srodstvo zaključno sa drugim stepenom srodstva, odnosu zasnovanom na usvajanju, odnosu kumstva, bliskog prijateljstva ili intimne veze, kao i sva druga interesno povezana lica sa članom univerzitetske zajednice. Time se, navodi Radulović, omogućava prepoznavanje ne samo formalnih porodičnih veza, već i drugih oblika bliskosti koji mogu ugroziti nepristrasnost u odlučivanju, što na UCG-u uopšte nije ni prepoznato postojećim propisima.
- Sličan, ali dodatno unaprijeđen u obuhvatu, normativni pristup primjenjuje i Sveučilište u Zagrebu kroz <a href="https://www.foi.unizg.hr/sites/default/files/eticki_kodeks.pdf">Etički kodeks Sveučilišta u Zagrebu</a>. Naime, pored porodičnih i drugih bliskih veza, ovaj model eksplicitno prepoznaje i postojanje antagonizma. Time se jasno ukazuje da sukob interesa ne nastaje isključivo u situacijama bliskosti i pozitivnih odnosa koji mogu dovesti do favorizovanja, već i u slučajevima lične netrpeljivosti, dugotrajnih sukoba, profesionalnog rivalstva ili drugih oblika negativnih odnosa koji mogu dovesti od neobjektivnog i nepravednog odlučivanja, što je čest a u našem sistemu neregulisan sukob interesa - ističe Radulović.
Kada je riječ o najboljim evropskim praksama, Radulović kaže da Univerzitet Kembridž ide korak dalje, propisujući obavezu prijavljivanja svakog oblika porodične ili druge bliskosti među zapošljenima, uključujući i odnose nastale tokom trajanja radnog odnosa.
- Istovremeno, zabranjuje se učešće u zapošljavanju, ocjenjivanju, napredovanju i drugim postupcima koji se odnose na bliska lica, kao i linijsko upravljanje među njima. Time se u potpunosti eliminiše mogućnost neposrednog ili posrednog uticaja na profesionalni status i napredovanje, što predstavlja snažan mehanizam zaštite akademskog integriteta. Slične standarde primjenjuju i brojni univerziteti u Ujedinjenom Kraljevstvu, uključujući i Oksford - naglasila je Radulović.
Dodaje da evropski standardi zapošljavanja akademskog osoblja, posebno OTM-R okvir (Open, Transparent and Merit-Based Recruitment), jasno potvrđuju da su otvoreni konkursi, transparentni kriterijumi, dosljedna primjena meritornosti i uključivanje eksternih članova komisija ključni za sprječavanje sukoba interesa.
- &nbsp;Ovaj model, koji primjenjuju brojni univerziteti sa oznakom HR Excellence, poput Jagiellonian univerziteta u Krakovu ili Karlovog univerziteta u Pragu, predstavlja standard kojem bi UCG morao težiti ukoliko želi da unaprijedi integritet svojih procedura i uskladi se sa evropskim akademskim prostorom - navela je Radulović.
Imajući u vidu navedene nedostatke, CGO preporučuje da UCG kroz svoja normativna akta: precizno definiše krug povezanih lica koja mogu dovesti do sukoba interesa i ugroziti nepristrasnost u odlučivanju, uključujući porodične, partnerske, profesionalne, mentorske, prijateljske, ali i antagonističke odnose; uvede obavezu prijavljivanja svih okolnosti koje predstavljaju ili mogu predstavljati sukob interesa, uz jasnu, formalizovanu i obavezujuću proceduru izuzeća iz odlučivanja; uspostavi planove upravljanja rizicima od sukoba interesa, po uzoru na, na primjer, praksu Univerziteta u Ljubljani, kao sistemski preventivni mehanizam; uskladi Statut i Etički kodeks sa evropskim standardima (uključujući OTM-R i HR Excellence), uz obavezno učešće eksternih članova u komisijama i eliminisanje skrivenih favorizovanja i zatvorenih procedura, po uzoru na modele najboljih evropskih univerziteta; zabrani linijsko upravljanje među bliskim licima i propiše obavezu prijavljivanja svih relevantnih odnosa, uključujući one nastale tokom trajanja radnog odnosa, čime bi se onemogućilo da nadređeni i podređeni budu u odnosu porodične ili druge bliskosti.
- Bez ovakvih sistemskih i normativnih promjena, UCG ostaje izložen daljem urušavanju akademskog integriteta, produbljivanju nepovjerenja i održavanju praksi koje su nespojive sa savremenim evropskim univerzitetskim standardima. Takvo stanje neminovno se odražava na kvalitet akademskog kadra, a posljedično i na nivo znanja, vještina i kompetencija koje sa UCG-a nose svršeni visokoškolci. Zato je u javnom interesu da UCG pokaže znatno viši nivo institucionalne odgovornosti i posvećenosti prevenciji sukoba interesa i dosljednoj zaštiti akademskog integriteta - zaključila je Radulović.

CGO: Normativne praznine omogućavaju "nasljedne katedre" i potkopavaju integritet UCG-a

Upravni odbor Univerziteta Crne Gore usvojio je elaborate o opravdanosti osnivanja studijskog programa Specijalna edukacija i rehabilitacija na Filozofskom fakultetu Univerziteta Crne Gore, i to kao osnovnog akademskog studijskog programa, u trajanju od tri godine (180 ECTS kredita), i master akademskog studijskog programa, u trajanju od dvije godine (120 ECTS kredita).
- Elaboratima su definisani ciljevi studijskog programa na oba nivoa studija, koji su usmjereni na unapređivanje opštih i sticanje specijalističkih znanja iz oblasti defektologije, logopedije i socijalne pedagogije, kao i na razvoj sposobnosti i vještina za samostalan stručni i istraživački rad. Program omogućava razvoj profesionalnog identiteta i kompetencija za rad u oblastima dijagnostike i tretmana poremećaja u razvoju, govoru, jeziku, komunikaciji, učenju i ponašanju, kao i pružanje psihosocijalne podrške osobama sa smetnjama i poremećajima i članovima njihovih porodica, uz stvaranje uslova za nastavak školovanja na doktorskim studijama nakon završenih master studija - navodi se u saopštenju UCG.
Strateški ciljevi studijskog programa ostvaruju se, kako navode, kroz obrazovanje visokoosposobljenih stručnjaka, unapređenje kvaliteta stručnog i naučnog rada, afirmaciju mladih kadrova, primjenu stečenih znanja u praksi, kao i kroz istraživanje i primjenu rezultata istraživanja u cilju unapređenja sistema zaštite osoba sa smetnjama i teškoćama u razvoju.
U elaboratima je, ističu, konstatovano da je studijski program koncipiran u skladu sa potrebama tržišta rada, sa ciljem jačanja sistema obrazovanja, zdravstva i socijalne zaštite.
- Elaborati obuhvataju sve neophodne elemente, uključujući strukturu studijskog programa, sadržaj nastavnih planova i programa (ECTS kataloga), module i ishode učenja, metode realizacije nastave i uporedne prakse, te su sadržinski i formalno usklađeni sa standardima akreditacije. Usvojeni su uz prethodno pribavljena pozitivna mišljenja Senata Univerziteta Crne Gore i Centra za unapređenje kvaliteta Univerziteta Crne Gore - dodali su u saopštenju.
U skladu sa donesenom odlukom, Centar za unapređenje kvaliteta Univerziteta Crne Gore, kako zaključuju, sprovešće proceduru akreditacije studijskog programa, podnošenjem zahtjeva sa potrebnom dokumentacijom, u formi i sadržini propisanoj Zakonom o visokom obrazovanju i Pravilnikom o postupku akreditacije studijskih programa.

UCG uvodi osnovne i master studije Specijalne edukacije i rehabilitacije na Filozofskom fakultetu

Povodom Međunarodnog dana studenata, Univerzitet Crne Gore pokrenuo je novi serijal naučno-obrazovnih video materijala pod nazivom “Naučna objašnjenja iz različitih oblasti, dokazi na prvom mjestu” (Science Explainers Across Fields – Evidence First), saopšteno je iz Univerziteta Crne Gore.
Kako su pojasnili, riječ je o zanimljivo predstavljenim naučnim istraživanjima svjetskih naučnih institucija, u kratkoj video formi. Danas je objavljen prvi video iz ovog serijala na zvaničnom YouTube kanalu UCG.
“Ovi kratki, jasno strukturirani video prikazi zasnovani su na dokazima i predstavljaju najnovija istraživanja iz oblasti prirodnih i društvenih nauka – uključujući zdravlje i medicinu, računarstvo, kvantne i materijalne nauke, životnu sredinu i društvo. Svaki video sadrži referencirane izvore i transparentne podatke o porijeklu korišćenih informacija, čime se obezbjeđuje naučna utemeljenost i kredibilitet”, piše u saopštenju.
Dodaju da serijal priprema UCG SciStudio, a video materijali biće dostupni na UCG YouTube kanalu, u sekciji pod nazivom Science Explainers Across Fields – Evidence First, kao i na zvaničnim profilima Univerziteta Crne Gore na društvenim mrežama. Kako kažu, u nastavku dostavljaju i prvi video sa tekstualnim objašnjenjem.
Znakovi života na K2-18b? Šta je Džejms Veb teleskop otkrio na udaljenosti od 124 svjetlosne godine
Tim istraživača koristeći svemirski teleskop Džejms Veb nedavno je objavio otkriće dimetil sulfida (DMS) i dimetil disulfida (DMDS) u atmosferi egzoplanete K2-18b, udaljene 124 svjetlosne godine u sazviježđu Lav. K2-18b pripada grupi egzoplaneta poznatih kao super-Zemlje i kruži oko zvijezde M-tipa. Ova planeta je gotovo devet puta teža od Zemlje, a jedan obilazak oko zvijezde traje oko 33 dana. Udaljena je približno jednu desetinu astronomske jedinice od svoje zvijezde. K2-18b je otkrivena 2015. godine i klasifikovana je kao Hycean svijet—planeta u potpunosti pokrivena ogromnim okeanom i gustom atmosferom bogatom vodonikom. Ključno je da se nalazi u zoni pogodnoj za život, gdje temperatura omogućava postojanje tečne vode na površini.
Na Zemlji, DMS i DMDS uglavnom proizvodi plankton, a upravo ovi gasovi daju okeanu karakterističan slan, sumporni miris. Međutim, naučnici moraju razmotriti i nebiološke izvore—komete, na primjer, takođe mogu sadržavati ova jedinjenja. Detekcija DMS-a i DMDS-a u atmosferi K2-18b još uvijek je neizvjesna. Postoji samo 0,3 odsto statistička vjerovatnoća da signal nije slučajan šum. Istraživači ostaju oprezni i čekaju dodatna posmatranja prije nego što donesu bilo kakve zaključke o vanzemaljskom životu.
Mliječni put ima preko 100 milijardi egzoplaneta, a većina njih je nedostupna našim sadašnjim teleskopima. Za sada, moguće biosignature na K2-18b predstavljaju najjači dokaz do sad, ali pred nama je još mnogo istraživanja.

UCG: Povodom Međunarodnog dana studenata pokrenut novi serijal naučnih video materijala

Konkurs za dodjelu stipendija privrednih društava i ustanova najboljim studentima Univerziteta Crne Gore, u okviru inicijative „Stipendije najboljima, posao kod najboljih“, uspješno je završen.
Na konkurs je pristiglo 336 prijava, što, kako ističu sa Univerziteta, potvrđuje veliko interesovanje i motivaciju studenata da unaprijede svoje znanje i karijerne perspektive kroz saradnju sa najuspješnijim privrednim subjektima u zemlji.
Preliminarnu rang listu kandidata moguće je pogledati na sledećem linku: https://stipendije.ucg.ac.me/prel_lista.pdf
Studenti koji se nalaze na ovoj listi dužni su da u periodu od 5. do 7. novembra dostave originalnu dokumentaciju ili ovjerene kopije, u skladu sa pravilima konkursa, kako bi se potvrdio njihov status.
Dokumentacija se dostavlja na adresu:
Komisija za dodjelu stipendija studentima
Rektorat UCG, Cetinjska 2, 81 000 Podgorica
Uz dokumentaciju, studenti su dužni da potpišu Etičku izjavu, dostupnu na linku: https://stipendije.ucg.ac.me/izjava.docx
Izjava će studentima biti dostavljena i elektronskom poštom, zajedno sa obavještenjem o rangiranju. Potpisivanjem izjave, kandidati potvrđuju istinitost svih navoda i dokumenata dostavljenih tokom prijave.
Sa Univerziteta Crne Gore zahvalili su se svim studentima na učešću u konkursu, a kandidatima koji su se našli na preliminarnoj listi čestitali na postignutom uspjehu i pozvali ih da u predviđenom roku dostave potrebnu dokumentaciju radi potvrde statusa stipendiste.

Na konkurs UCG za stipendije najboljim studentima pristiglo 336 prijava

Etički komitet Crne Gore, postupajući po prijedlogu Centra za građansko obrazovanje (CGO), donio je odluku kojom utvrđuje da je doc.dr Aleksandar Stamatović prekršio akademski integritet objavljivanjem identičnog naučnog rada u dva različita časopisa.
CGO je u martu 2025. godine podnio Etičkom odboru Univerziteta Crne Gore (UCG) prijedlog za utvrđivanje kršenja akademskog integriteta od strane Stamatovića, koji je zapošljen na Filozofskom fakultetu UCG kao redovni profesor. Riječ je o istom članku koji je Stamatović objavio u dva naučna časopisa – Bulgarian Historical Review i Transylvanian Review.
- CGO smatra da ovakvo ponašanje nanosi štetu ugledu UCG-a i otežava poziciju njegovog akademskog osoblja, koje će imati mnogo teži put ka objavljivanju radova i biti pod lupom referentnih naučnih baza od značaja za referentnost i napredak istraživača - poručili su u toj nevladinog organizaciji.
Oni su naglasili da se nažalost, Etički odbor UCG, koji je i ranije u više navrata štitio Stamatovića, proglasio nenadležnim u konkretnom slučaju, uz obrazloženje da su sporni radovi objavljeni van Crne Gore (u Rumuniji i Bugarskoj). Predmet je, kako su ustvrdili, potom, po službenoj dužnosti, proslijeđen Etičkom komitetu Crne Gore.
- Nakon sedam mjeseci, Etički komitet je utvrdio da se radi o kršenju akademskog integriteta - plagijatu, u formi autoplagijarizma, iako je naveo „bez sticanja lične koristi“. Stamatović je prekršio i etička pravila časopisa u kojima je objavio radove, koja su u skladu sa standardima baze Web of Science i izričito zabranjuju duplo objavljivanje istih rezultata, čak i u izmijenjenom obliku - jasni su u CGO.
CGO sa žaljenjem konstatuje da, uprkos jasnim dokazima, organi koji odlučuju o etičkim pitanjima na UCG-u i dalje izbjegavaju donošenje principijelnih odluka koje bi imale i preventivni efekat, već kontinuirano relativizuju slučajeve kršenja akademske čestitosti.&nbsp;
- Ovaj slučaj još jednom potvrđuje potrebu dosljedne primjene standarda akademske etike i odgovornosti, koji su temelj kredibiliteta i razvoja naučne zajednice u Crnoj Gori - zaključili su u CGO.

Etički komitet utvrdio da je Stamatović prekršio akademski integritet objavljivanjem identičnog naučnog rada u dva različita časopisa

Univerzitet Crne Gore danas je raspisao konkurs u okviru inicijative Stipendije najboljima, posao kod najboljih, koja je pokrenuta sa jasnim ciljem – vrednovanje znanja, rada i posvećenosti studenata kroz finansijsku podršku i mogućnost profesionalnog razvoja.
Za studijsku 2025/2026. godinu, Univerzitet Crne Gore, u saradnji sa partnerima, obezbijedio je više od 100 stipendija, čime inicijativa postaje jedan od najznačajnijih programa za prepoznavanje i podršku talentovanih studenata u Crnoj Gori.
Najbolji studenti dobijaju stipendiju od 300 eura mjesečno, tokom deset mjeseci, uz mogućnost stručnog usavršavanja, prakse i zapošljavanja u ključnim sektorima važnim za razvoj društva i ekonomije.
Na ovaj način, inicijativa Stipendije najboljima, posao kod najboljih &nbsp;predstavlja jasan poziv najtalentovanijima studentima da ostanu, napreduju i grade svoju budućnost u Crnoj Gori.
Partneri koji su podržali inicijativu: Monteput, Željeznička infrastruktura Crne Gore, Regionalni vodovod Crnogorsko primorje, Elektroprivreda Crne Gore, Rudnik uglja Pljevlja, CEDIS, EPCG Solar gradnja, CGES, Azoteq Montenegro, Crnogorski Telekom, Željeznički prevoz Crne Gore, Prva banka, Glosarij, Montefarm, Institut za ljekove i medicinska sredstva Crne Gore, Codra, Ministarstvo javnih radova, Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede, Centralna banka Crne Gore, Klinički centar Crne Gore, ONE Crna Gora, Intell Informed (Scanify), Mtel, Čikom i Montenegro Stars.
Pravo prijavljivanja na konkurs imaju studenti druge i treće godine osnovnih studija, kao i studenti master programa, koji ispunjavaju propisane kriterijume.
Dodjela stipendija vrši se na osnovu četiri kriterijuma: indeksa uspjeha, nagrada sa takmičenja iz oblasti preduzetništva i inovacija, međunarodnog iskustva, koje obuhvata učešće u programima razmjene poput Erasmus+, CEEPUS, DAAD i sličnih kao i naučnoistraživačkog rada, koji uključuje učešće u projektima i objavljene radove u relevantnim časopisima i zbornicima konferencija.
Prijava se podnosi elektronski putem platforme https://stipendije.ucg.ac.me
Rok za podnošenje prijava traje od 28. oktobra do 3. novembra 2025. godine.

Raspisan konkurs: Više od 100 stipendija za najbolje studente UCG

Univerzitet Crne Gore od ove godine uvodi Indeks naučne produktivnosti i angažovanja (INPA) - novi instrument za vrednovanje naučno-istraživačke produktivnosti pojedinaca i organizacionih jedinica.
- INPA model predstavlja svojevrstan vid kvantitativne metrike za praćenje performansi i postignutog napretka, dominantno u oblasti nauke, ali i dijelom u oblasti pedagoške djelatnosti - kazali su sa UCG.
Cilj je, prema njihovim riječima, da se omogući kontinuirano i objektivno praćenje naučnog učinka, podsticanje izvrsnosti i pravednija raspodjelu podsticajnih sredstava za razvoj naučnih rezultata.
- INPA indeks je kvantitativni pokazatelj naučne produktivnosti i angažovanja članova akademske zajednice, dobijen primjenom specifične formule koja kombinuje više parametara. Naime, ovaj indeks obuhvata ključne oblasti naučno-istraživačkog rada kao što su: naučni radovi u časopisima, naučne monografije i poglavlja u monografijama, projekti, mentorstva i udžbenici, te međunarodne nagrade i priznanja. Svaka od ovih kategorija vrednuje se kroz numeričke podatke odnosno bodove, koji se zatim uračunavaju u konačan indeks pojedinca, dok se INPA indeks organizacione jedinice formira na osnovu zbirnih rezultata zaposlenih na toj jedinici, kao i dodatnih bonusa za izuzetnost - naveli su na UCG.
Kategorije naučnih doprinosa koje ulaze u obračun INPA indeksa dominantno se, kažu oni, odnose na publikacije u vrhunskim naučnim časopisima i publikacije koje su izdali renomirani izdavači naučne literature.
- Čime se u prvi plan stavlja izvrsnost u istraživanju. Dodatno se boduju pokazatelji naučnog uticaja istraživača, kao što su prisustvo na Stanfordovoj listi, Hiršov indeks (h-indeks) i slično - kazali su na UCG.
Na kraju svake kalendarske godine, pored već uspostavljene prakse izvještavanja o naučnim, stručnim i pedagoškim postignućima zaposlenih, UCG će, kažu, od sada raspolagati i INPA indeksom kao kvantitativnim pokazateljem rezultata rada tokom prethodne godine.&nbsp;
- Univerzitet Crne Gore ovim korakom nastavlja da unapređuje sistem kvaliteta u akademskoj zajednici, podstičući istraživače na izvrsnost, međunarodnu vidljivost i aktivan naučni doprinos - zaključili su na UCG.

UCG uvodi INPA model za vrednovanje naučne produktivnosti

Kancelarija za razvoj karijere i cjeloživotno učenje Univerziteta Crne Gore poziva studente završnih godina osnovnih studija, kao i studente specijalističkih i master programa, da se prijave za šesti Sajam praksi i iskoriste priliku da povežu teorijska znanja sa stvarnim poslovnim iskustvom.
Tokom Sajma, studenti će imati priliku da se upoznaju sa poslodavcima iz svoje stručne oblasti, steknu praktična znanja i iskustva, te već tokom studija zakorače u profesionalni svijet.
Cilj Sajma je da studentima olakša prvi korak ka karijeri, jer praksa omogućava da:
- primijene znanje stečeno na fakultetu,
- razviju vještine potrebne za rad u struci,
- uspostave kontakte sa potencijalnim poslodavcima,
- lakše pronađu zaposlenje nakon studija.
Prijave su otvorene od 16. do 24. oktobra 2025. godine.
Za prijavu je potrebno poslati CV sa jasno naznačenim poslodavcima kod kojih se kandidat prijavljuje, na e-mail adresu razvojkarijere@ucg.ac.me
.Studenti se mogu prijaviti za najviše pet poslodavaca. Razgovori sa poslodavcima biće održani u periodu od 3. do 10. novembra, a tačni termini biće naknadno objavljeni.
Koraci za prijavu:
- Preuzeti spisak poslodavaca koji se nalazi u prilogu.
- Poslati CV formular sa jasno naznačenim poslodavcima na e-mail adresu: razvojkarijere@ucg.ac.me
Rok za slanje prijava: 24. oktobar 2025.
Kancelarija povezuje studente sa poslodavcima koji odgovaraju njihovim interesovanjima.
Ovogodišnji Sajam praksi održava se pod okriljem projekta AI4Life, koji ima za cilj uključivanje Alumni zajednice u obrazovni, istraživački i razvojni segment Univerziteta Crne Gore.
Kroz Sajam, Alumni zajednica pruža podršku studentima u razvoju karijere, pomažući im da steknu praktične vještine i kontakte u struci.

UCG: Poziv studentima za šesti Sajam praksi

Stanković: Zahvaljujući nauci Crna Gora se doživljava kao ozbiljno društvo

Košarkaši SC Derbija pobijedili su danas u Laktašima ekipu Igokee 94:66, u utakmici utakmicu 15. kola A grupe Admiralbet ABA lige.
SC Derbi je prekinuo seriju od osam poraza i zabilježio treći trijumf ove sezone.
Odlučujuću prednost stekao je u drugoj četvrtini, koju je dobio 35:19 i na polovini meča poveo 53:35.
Razlika je početkom posljednjeg dijela iznosila i 35 poena (79:44).
Najefikasniji u pobjedničkom timu bo je Matic Rebec sa 17, Mateo Drežnjak ubacio je 16, dok je Emir Hadžibegović meč završio sa 13 poena. &nbsp;
U ekipi iz Laktaša najbolji je bio Strahinja Gavrilović sa 21 poenom.

SC Derbi u Laktašima prekinuo seriju poraza

The prosecutor at the Basic State Prosecutor’s Office Sanja Ražnatović dismissed the criminal complaint against Radan Katnić, the son of former Chief Special Prosecutor Milivoje Katnić, whom the Special State Prosecutor’s Office had attempted to accuse of illegally possessing a firearm.
On 30 December last year, the Basic State Prosecutor’s Office dismissed the criminal complaint against Katnić, explaining that there was no reasonable suspicion that he had committed the criminal offence of illegal possession of a weapon or any other offence prosecuted ex officio. The decision was delivered to Katnić’s attorney Ljubomir Raković.
The reasoning of the decision shows that the Basic State Prosecutor’s Office opened the case based on documentation submitted by the Special State Prosecutor’s Office in October 2024.
Katnić was questioned almost a year later, on 19 September 2025, when he denied the allegations in the criminal complaint before Prosecutor Ražnatović.
<h2>RUTHLESS ABUSE</h2>
His statement unequivocally indicates that he and his family were subjected to ruthless abuse during a police operation ordered by Prosecutor Šoškić. The entire operation was monitored by Šoškić himself, as well as by the head of the Special Police Department Predrag Šuković, who were in constant telephone communication with the inspector leading the operation.
As stated in the case file reviewed by the ETV Portal, Radan Katnić requested that his statement be entered into the record in full due to the inconveniences his family has been experiencing since the arrest of his father on 14 April 2024.
- I reiterate that I have never committed any criminal offence attributed to me by the accusation that I unlawfully possessed a „Zastava“ pistol. This is easily established by the fact that the pistol, with a valid firearm permit in my father’s name, was found in my father’s apartment in Dalmatinska Street - he stated during questioning.
He said that Special Prosecutor Miloš Šoškić abused his official position, claiming that he „is conducting illegitimate and illegal persecution of members of my immediate family in every possible way, for personal reasons stemming from a previous conflict with my father, who was his superior at the Special State Prosecutor’s Office“.
He described in detail how, on 14 April 2024, police officers arrived at the door of his apartment at six o’clock in the morning, where he lives with his wife and daughter. He stated that masked police officers carrying long-barrel automatic weapons („Heckler &amp; Koch“) forced him into his father’s apartment on the same floor. He later realized that the weapons carried by the police officers were loaded, with rounds chambered and ready for use.
- It goes without saying that I was in my father’s apartment against my will and under duress, and in the same situation, as I later learned, were my wife and my four-month-old daughter. There was no search warrant for my apartment, nor was I ever covered by an order of Special Prosecutor Miloš Šoškić, neither then nor now… Two inspectors entered the apartment together with officers in uniform, and one of them asked me whether I was Milivoje Katnić’s son, to which I answered affirmatively. After that, I asked what was happening with my family and why I had been forcibly brought in when this was not the apartment in which I live - Radan Katnić testified.
According to the record, an inspector replied that a search was underway by order of Prosecutor Šoškić in connection with proceedings initiated against his father and showed him the document. Katnić asked to see his wife and daughter, but was not allowed to do so, he was told that they were merely technically carrying out the search and repeatedly informed that everything was being done under the instructions and orders of Prosecutor Šoškić. He later learned from his wife that two female inspectors had kept her and the baby in their apartment, sitting on the bed, and did not allow her to move around or use her phone.
<h2>ŠOŠKIĆ AND ŠUKOVIĆ MONITORED THE OPERATION</h2>
Radan Katnić also pointed out that after he identified himself, the masked officers became more restrained, addressed him with respect, and explained that they had not known who they were coming to, that the operation was organized by the prosecutor, and that they usually act in cases involving serious criminals and murderers.
- Only then did they put down their weapons. From the moment they entered the apartment, the inspectors were in constant telephone contact with Predrag Šuković and Miloš Šoškić. I know this because I know both of them and recognize their voices - Radan Katnić said.
Twenty minutes after entering the apartment, the police asked him whether there was any weapon in his father’s apartment. He replied that he did not know and requested to speak with his father. His father told him that there was an old pistol in the wardrobe and explained where the key was.
He stated that he found the key, opened the wardrobe, found the pistol and the firearm permit, placed them on the table, and that the inspectors then put them in a bag. He continued to sit, as he said, and several times pointed out to the inspector that he was being held there unlawfully, to which he was told that „he would not move from the chair until the search was completed and until Milivoje arrived“.
- The inspector told me that my wife and daughter were fine and that nothing would happen to them. He addressed me politely and consulted Šoškić on everything. After four hours had passed, I asked whether the search would finally begin, to which they replied that it would not, because my father was unable to come - the younger Katnić stated.
Half an hour later, they confirmed that his father would not come, but did not inform him of the reason.
After some time, according to Katnić, a proposal arrived from Prosecutor Šoškić for him to sign a statement declaring himself the user of the apartment, after which his wife and child would be released.
In his statement to Prosecutor Ražnatović, he emphasized that he asked the inspectors several times whether signing a statement that he was the user of his father’s apartment could have any consequences for him. After consulting the prosecutor, a police officer told him that Šoškić guaranteed it was merely a technical and formal matter needed to obtain a search warrant in ccordance with the law.
<h2>WIFE AND CHILD „HELD CAPTIVE“</h2>
- With his explicit promise that my wife and child would be released, I agreed to be taken to the premises of the Special Police Department, where a statement was waiting for me, which I only signed and did not read, as I was told that it merely stated that I was the user of the apartment. When they brought me back home, they kept their promise and released my wife and child - the younger Katnić said.
As the search still did not begin, he was informed that, based on his signature, a new warrant was being requested. At that point, he was allowed to use his phone.
At 6:00 p.m., Radan Katnić left his father’s apartment, and the search was conducted in the presence of two witnesses. The police did not find anything illegal in Milivoje Katnić’s apartment.
Radan Katnić was categorical in stating that during the search of his father’s apartment he was held under duress and against his will, and that all elements of the criminal offences of coercion and unlawful self-help were thereby met.
The harassment by the Special State Prosecutor’s Office against former Chief Special Prosecutor Milivoje Katnić and his family has continued since his arrest in April 2024. There were attempts to deprive the Katnić family of their property as well, but the Supreme Court did not allow this.

Radan Katnić: Prosecutor Šoškić is persecuting my family

Premijer Španije Pedro Sančez proglasio je trodnevnu žalost u toj državi zbog željezničke nesreće u kojoj je poginulo najmanje 39 ljudi.
- Danas je bolan dan za cijelu Španiju - rekao je Sančez tokom posjete Adamuzu, selu u blizini mjesta nesreće, gdje su brojni mještani tokom noći pomagali hitnim službama u zbrinjavanju velikog broja povrijeđenih putnika, prenosi AP.
Nesreća se dogodila u nedjelju u 19 sati i 45 minuta, kada su zadnji vagoni brzog voza, koji je sa 289 putnika saobraćao na relaciji Malaga - Madrid, iskočili iz šina i sudarili se sa drugim vozom koji je dolazio iz suprotnog smjera.
Ministar saobraćaja Oskar Puente rekao je rano jutros da je uzrok nesreće nepoznat.
On je opisao nesreću kao "izuzetno čudnu", jer se dogodila na ravnom dijelu pruge, koja je obnovljena u maju.
Puente je kazao da je voz koji je iskočio iz šina bio star manje od četiri godine.

Tag: ucg