Falsifikovanje istorijskih podataka o Crnoj Gori na Vikipediji, prema tvrdnjama stručnjaka, rezultat je dugogodišnjeg djelovanja srpskih bezbjednosnih struktura. Dok organizovani timovi u Srbiji intenzivno oblikuju sadržaje, Crna Gora, kako se navodi, još nije prepoznala ozbiljnost problema i ne uspijeva da odgovori istom mjerom.
<h2>DRŽAVNI PROJEKAT BIA-e</h2>
Ako biste na Vikipediji na srpskom jeziku potražili podatke o tome koje je nacionalnosti bio Njegoš, kojoj je dinastiji pripadao rod Vojislavljevića ili kada je nastala Duklja, dobili biste odgovore da je Njegoš bio srpski vladar i pjesnik, da su Vojislavljevići srpska dinastija, a Duklja srpska srednjovjekovna država. Prema tvrdnjama koje je nedavno na Cetinjskom forumu iznio predsjednik Evropskog pokreta u Crnoj Gori, Momčilo Radulović, takvi sadržaji rezultat su dugogodišnjeg djelovanja bezbjednosnih struktura Srbije. 
- To je zapravo jedinica BIA-e, ali ne zove se tako, nego recimo Centar za nešto. Ali, u svakom slučaju, to je vrlo organizovana i profesionalna jedinica, Vi protiv toga ne možete da se borite osim Vaše profesionalne jedinice koju ste organizovali. Jer oni to rade 8, 10 sati dnevno, 70 - 80 ljudi - kazao je Radulović.
Grupa građana sa Cetinja pokušala je da ispravi, kako tvrde, falsifikovane podatke, ali bezuspješno.
- U početku je uspijevala. Nakon desetak dana to se vraćalo na staro. Pa je ona ponovo ispravljala, ta grupa, pa se nakon 5,6 dana vraćalo. Pa je ponovo ispravljala, pa se vraćalo sjutradan. Dok, na kraju, otvorena Vikipedija više nije bila moguća za ispravku. Što se tiče podataka vezanik za crnogorsku, odnosno pseudo srpsku istoriju - kazala je spisateljica Ivana Đukić.
<h2>POTREBAN OZBILJAN DRŽAVNI TIM</h2>
Da je neophodno formirati ozbiljan državni tim koji bi se sistematski bavio kreiranjem sadržaja na crnogorskom jeziku i kontrolom izmjena postojećih činjenica, smatra i Slobodan Jovanović, glavni administrator probne faze crnogorske Vikipedije. Ovaj projekat, koji je u test fazu ušao prije skoro deceniju, nikada nije dobio potrebnu institucionalnu podršku, pa samim tim danas praktično i ne funkcioniše.
- Ja se plašim da teško može doći do rješenja. Ako nijesmo mogli sa Vladom koja je navodno bila procrnogorska, teško da ćemo moći sa postojećim strukturama vlasti da dobijemo podršku za Vikipediju. Jer tu treba znate jedna dobra ekipa, jer Vi kada administrirate, a ja sam bio glavni administrator te test Vikipedije, moj zamjenik je bio Aleksandar Radoman. Vi možete da isključite na pet do sedam dana ili na mjesec dana nekoga ko vam kontaminira Vikipediju. Za to je potrebna ozbiljna ekipa, recimo ajtijevaca, jer nije lako primijetiti da Vam neko mijenja sadržaj na Vikipediji - rekao je Jovanović za TV E.
Jovanović je, kako kaže, pokušavao da obezbijedi podršku za crnogorsku Vikipediju i preko Ambasade Crne Gore u Njujorku. Dobio je obećanja da će se raditi na razvoju domaće verzije sa provjerenim činjenicama, ali je sve, tvrdi, ostalo samo na papiru.
- Za razliku od nas, opet ponavljam, druge zemlje, i Hrvatska i Srbija i BiH su to shvatili kao ozbiljnu stvar i formirali ekipe koje su bile plaćene od strane države. Imali su podršku, recimo, to znam, u Srbiji od svih fakulteta. Znači svi fakulteti su davali doprinos da ta Vikipedija bude što obuhvatnija, tako da, srpska Vikipedija, ja mislim da se bliži cifri od 200 hiljada jedinica, tako da je ona, što se tiče Vikipedija u regionu, dominantna - zaključio je Jovanović.
Test verzija Vikipedije na crnogorskom jeziku postavljena je 2017. godine. I dalje se, prema zvaničnim podacima, vodi kao projekat u okviru Vikipedija inkubatora i ima nešto više od dvije hiljade članaka, što je i dalje nedovoljno da dobije status zvanične Vikipedije na crnogorskom jeziku.

Portal ETV

original

viewImage

baseImage

610x380

400x240

400x203

thumbnail

Falsifikovanje crnogorske istorije pod okriljem srpskih bezbjednosnih struktura

Povodom objava na društvenim mrežama koje izražavaju zabrinutost u vezi sa prikupljanjem podataka o članovima domaćinstava, posebno djece, saopšteno je iz Monstata da Uprava za statistiku, u saradnji sa UNICEF-om, trenutno sprovodi šesto po redu Istraživanje višestrukih pokazatelja stanja djece i žena u Crnoj Gori (MICS – Multiple Indicator Cluster Survey).
Poručeno je da MICS predstavlja međunarodno priznatu i uporedivu metodologiju za prikupljanje podataka o položaju djece, žena i porodica u Crnoj Gori, uključujući posebno istraživanje nad romskom populacijom.
Prema navodima Monstata, trenutno je u toku pripremna faza istraživanja, koja obuhvata prikupljanje osnovnih podataka o broju djece u domaćinstvima i njihovom uzrastu. Saopšteno je da se ova faza sprovodi isključivo u statističke svrhe, u skladu sa najvišim standardima zaštite podataka, te da nijedan podatak o djetetu ili bilo kojem članu domaćinstva ne smije biti iznijet u javnost od strane anketara ili stručnjaka uključenih u istraživanje.
Navodi se da će sva domaćinstva identifikovana u pripremnoj fazi biti anketirana u glavnoj fazi istraživanja, koja počinje 20. oktobra 2025. godine.
Poručeno je da je učešće u istraživanju dobrovoljno, te da svi anketari prolaze stručnu obuku u oblasti međunarodnih standarda zaštite i sigurnosti djece. Oni su dužni da poštuju volju građana i da pokažu ovlašćenje Uprave za statistiku uz ličnu kartu.
Monstat navodi ključne informacije o MICS istraživanju:
Globalno priznata metodologija
Navodi se da je MICS istraživanje razvijeno od strane UNICEF-a i sprovodi se u više od 100 zemalja, a u Crnoj Gori od 1997. godine. Istraživanje omogućava pouzdano i međunarodno uporedivo mjerenje uslova života djece i porodica, uz stroge etičke standarde zaštite povjerljivosti i dobrovoljnosti učešća. Prethodno istraživanje sprovedeno je 2018. godine.
Podaci za razvoj javnih politika
Poručeno je da rezultati istraživanja služe za planiranje i unapređenje politika i programa u oblastima zdravstva, obrazovanja, socijalne zaštite i prava djece i žena, s ciljem poboljšanja kvaliteta života svih građana.
Sigurnost i povjerljivost podataka
Svi prikupljeni podaci, kako je saopšteno, koriste se isključivo u statističke svrhe, te da je privatnost građana apsolutno zaštićena zakonima Crne Gore i međunarodnim standardima.
Navodi se da Uprava za statistiku i UNICEF pozivaju građane da svojim učešćem doprinesu kreiranju pouzdanih podataka, koji predstavljaju osnovu za informisano i odgovorno donošenje odluka na nacionalnom nivou.
Za dodatne informacije, građani se mogu obratiti Upravi za statistiku putem mejla contact@monstat.org i mediji@monstat.org ili na telefon 020 230-811.

500x500

Monstat: Javnost obaviještena o prikupljanju podataka o članovima domaćinstava i djeci

Ukupna spoljnotrgovinska robna razmjena Crne Gore u prvih pet mjeseci, prema preliminarnim podacima Monstata, iznosila je 1,9 milijardi eura, što je 4,1 odsto više u odnosu na isti period prošle godine.&nbsp;
Iz Monstata je saopšteno da je izvezena roba vrijedna 237,1 milion eura, što je 5,8 odsto manje u odnosu na uporedni period. Uvoz je bio veći 5,7 odsto i iznosio je 1,67 milijardi eura.
- Pokrivenost uvoza izvozom iznosila je 14,2 odsto i manja je u odnosu na isti period prošle godine kada je iznosila 15,9 odsto - navodi se u saopštenju.
U strukturi izvoza, najviše su zastupljena mineralna goriva i maziva u iznosu od 71,6 miliona eura, koje čine električna energija 61,2 miliona eura i ostalo.
U strukturi uvoza, najviše su zastupljeni mašine i transportni uređaji u iznosu od 428,2 miliona eura koje čine drumska vozila 178,4 miliona eura i ostalo.
Najveći spoljnotrgovinski partneri u izvozu bili su Srbija sa 61,3 miliona eura, Švajcarska 25,6 miliona eura i Bosna i Hercegovina 22,8 miliona eura.
Najveći spoljnotrgovinski partneri u uvozu bili su Srbija sa 280,9 miliona eura, Kina 212,1 milion eura i Njemačka 171,9 miliona eura.
Spoljnotrgovinska robna razmjena bila je najveća sa potpisnicama Centralnoevropskog sporazuma o zoni slobodne razmjene (CEFTA) i Evropskom unijom (EU).

Podaci Monstata: Razlika između vrijednosti uvoza i izvoza gotovo milijardu i po eura

Baza Monstata hakovana je sredinom novembra prošle godine, što su jedno vrijeme prikrivali iz te ustanove, ali su istražitelji operativnim saznanjima došli do informacije koja je, izvjesno, čuvana u strogoj tajnosti u nadi da će izgubljene podatke povratiti bez pomoći stručnjaka za borbu protiv sajber kriminala, piše Pobjeda.
Monstatova baza podataka hakovana je prije mjesec i po, a podaci kojima je raspolagala Uprava za statistiku su zaključani i nedostupni do daljnjeg, potvrđeno je Pobjedi iz vrha bezbjednosnog sektora čiji su timovi uključeni u pokušaje vraćanja pristupa.
Kako je saopšteno Pobjedi iz više izvora, baza Monstata hakovana je sredinom novembra prošle godine, što se jedno vrijeme prikrivalo iz te ustanove, ali su istražitelji operativnim saznanjima došli do informacije koja se, izvjesno, čuvala u strogoj tajnosti u nadi da će do izgubljenih podataka uspjeti da dođu bez pomoći stručnjaka za borbu protiv sajber kriminala.
Prema saznanjima Pobjede, istražitelji tvrde da je riječ o klasičnom ransomwaru, aplikaciji ili kodu koji sajber kriminalci koriste da ograniče pristup, izmijene, unište ili ukradu najosetljivije podatke i sisteme.
Obično koristi enkripciju – metodu pretvaranja podataka iz čitljivog formata u potpunu besmislicu pomoću kriptografskog ključa da ograniči pristup. Hakeri u tom slučaju nude ključ za dešifrovanje koji će, u suštini, vratiti podatke u čitljive, ali pod uslovom da vlasnik plati otkupninu.
Navodno, Monstatu su hakeri ponudili da otključaju podatke, ali uz određenu cijenu.
Zvanične potvrde o hakerskom napadu iz Monstata nema.
Iz Monstata se nisu oglašavali ovim povodom, te nije poznato da li su ukradeni podaci sa popisa i da li postoji mogućnost da se oni izmijene i u bazu vrate netačni podaci.
Tokom napada ransomware-a na tehnološku kompaniju Acer, REvil ransomware grupa je zahtijevala 50 miliona dolara u zamjenu za pristup šifrovanim podacima te kompanije. A ta cijena je bila samo cijena otkupnine, koja nije uključivala direktne i indirektne troškove povezane sa suzbijanjem napada i rješavanjem svega što slijedi nakon napada (iznenadni zastoji i prekidi).
Ransomware funkcioniše tako što napadač koristi neku vrstu zlonamjernog softvera za šifrovanje IT sistema i/ili podataka. Oni tada drže osjetljive podatke „zarobljene“ dok vlasnik ne pristane da plati pristup ključu za dešifrovanje.
Pobjedin izvori iz bezbjednosnog sektora je naveo da su hakeri zaključali mejl adrese zaposlenih i statistička istraživanja.
On, ipak, tvrdi da nijesu pogođeni lični podaci građana, niti rezultati popisa.

Hakovani podaci Monstata, traže otkup za otključavanje

Uprava za statistiku (Monstat) odgovorila je na zahtjev Crnogorskog helsinškog odbora (CHO) i dostavila podatke iz popisa koji se odnose isključivo na domicilno stanovništvo - u odnosu na etničku, odnosno nacionalnu pripadnosti i jezik kojim govore.
Prema tim podacima, Crnogoraca ima 252207 – tj 44.57 odsto; Srba 187309 – odnosno 33.10 odsto; Bošnjaka 55493 iliti 9.81 odsto; Albanaca 28388 – 5.02 odsto; Muslimana 9705 – 1.72 odsto; Hrvata 4082 – 0.72 odsto; Bosanaca 199 – 0.04 odsto.
Crnogoraca muslimana ima 290 – tj 0.05 odsto; Crnogoraca – Srba 1216 – 0.21 odsto; Egipćana 518 – 0.09 odsto; Goranaca 153 – 0.03 odsto; Jugoslovena 1397 – 0.25 odsto; Mađara 120 – 0.02 odsto; Makedonaca 395 – 0.07 odsto; Muslimana – Crnogoraca 214 – 0.04 odsto; Njemaca 43 – 0.01 odsto; ostalih nacija: 935 – 0.16 odsto.
U podatak „ostalo“ spada 940 ljudi – sa 0.17 procenata, a u „regionalnu pripadnost“ 354 sa 0.06 odsto.
Bokelja ima 628 – 0.11 odsto; Roma 3376 – 0.60 odsto; Rusa 124 – 0.02 odsto, Slovenaca 151 – 0.03 odsto; Srba – Crnogoraca 1618 – 0.29 odsto; Turaka 71 – 0.01 odsto; Ukrajinaca 25 – 0.00 odsto; a 15853 ne želi da se izjasni – odnosno 2.80 procenta je bez odgovora.
Prema podacima koji se odnose na domicilno stanovništvo, crnogorskim jezikom govori 211259 – 37.34 odsto; srpskim 249665 – 44.13 odsto; bosanskim 40583 – 7.17 odsto; albanskim 28605 – 5.06 odsto; ruskim 101 – 0.02 odsto; srpsko-hrvatskim 12014 – 2.12 odsto.
O ovom pitanju na popisu nije željelo da se izjasni 9644 osoba, tj 1.70 odsto.
Romskim govori 2781 – 0.49 odsto; ostalim jezicima 1267 – 0.22 odsto; ukrajinskim 15 – 0.00 odsto; hrvatskim 1580 – 0.28 odsto; bošnjačkim 1841 – 0.33; turskim 18 – 0.00 odsto; crnogorsko-srpsko-bosansko-hrvatskim 1653 – 0.29 odsto; maternjim 1377 – 0.24 odsto; crnogorsko-srpskim 1290 – 0.23 odsto; srpsko-crnogorskim 1121 – 0.20 odsto; makedonskim 182 – 0.03 odsto; engleskim 33 – 0.1 odsto; njemačkim 28 – 0.00 odsto; hrvatsko-srpskim 146 – 0.03 odsto; goranskim 115 – 0.02 odsto; bokeljskim 158 – 0.03 odsto; jugoslovenskim 152 – 0.03 odsto, a ostalim jezicima govori 176 ljudi – 0.03 odsto.

Podaci o domicilnom stanovništvu: Crnogoraca ima 44.57 odsto, Srba 33.10, Bošnjačka 9.81, Albanaca 5.02...

Italijanski modni dizajner Valentino je preminuo, saopštila je njegova fondacija.
Valentino je imao 93 godine.
- Valentino Garavani je danas preminuo u svojoj rimskoj rezidenciji, okružen najmilijima - saopštila je fondacija na Instagramu.
Dodaje se da će komemoracija (odavanje počasti) biti održana u srijedu i četvrtak, dok će sahrana biti održana u Rimu u petak u 11 časova (10.00 po GMT-u).
Rođen 11. maja 1932. godine u Vogeri, na sjeveru Italije, Valentino je vrlo rano pokazao interesovanje za modu i dizajn. Prve korake napravio je u Milanu, da bi se potom usavršavao u Parizu, tada neprikosnovenom centru visoke mode. Radio je u ateljeima poznatih dizajnera, gdje je stekao tehničko znanje i osjećaj za liniju, formu i detalj koji će kasnije postati njegov zaštitni znak.
Prekretnica u njegovoj karijeri dogodila se 1960. godine, kada je u Rimu osnovao sopstvenu modnu kuću Valentino. Već prve kolekcije privukle su pažnju modne scene, a svjetsku slavu donijela mu je revija u Firenci 1962. godine, nakon koje je njegovo ime postalo nezaobilazno na međunarodnoj modnoj mapi.
Valentino je tokom karijere izgradio prepoznatljiv stil zasnovan na čistim linijama, vrhunskim materijalima i savršenom kroju. Posebno mjesto u njegovom stvaralaštvu zauzima čuvena "Valentino crvena", boja koja je postala globalni simbol luksuza i ženstvenosti. Njegove kreacije nosile su holivudske zvijezde, evropske princeze, aristokratkinje i prve dame, čime je dodatno učvršćena reputacija dizajnera koji oblači elitu svjetske scene.
Tokom decenija rada, Valentino je proširio brend i na aksesoare, parfeme i ready-to-wear linije, ali je visoka moda ostala srž njegove kreativne filozofije. Iako se 2008. godine povukao sa mjesta glavnog kreativnog direktora, njegov uticaj i dalje je snažno prisutan, kako kroz arhive kuće Valentino, tako i kroz generacije dizajnera koje je inspirisao.
Valentino Garavani se u istoriju mode upisao kao kreator koji je dosljedno branio ideju elegancije kao trajne vrijednosti. Njegov život i rad svjedoče o spoju talenta, discipline i nepogrešivog osjećaja za ljepotu, spoju koji je Valentino učinio jednim od najvećih imena svjetske modne industrije.

Preminuo italijanski modni dizajner Valentino

Devetnaestogodišnji R.M. zadobio je teže tjelesne povrede u udesu koji se danas dogodio u Nikšiću, javlja RT Nikšić.
Saobraćajna nezgoda dogodila se u Trebješkoj ulici kada je vozilo u kojem je bio R.M. iz za sada neutvrđenih razloga udarilo u stub od rasvjete.

U udesu u Nikšiću jedna osoba teže povrijeđena

Prethodna turistička sezona u Crnoj Gori bila je uspješna, uz povećan broj turista, ocijenjeno je na sastanku ministarke turizma Simonide Kordić sa predsjednikom Privredne komore Turske (TurkCham Montenegro) Burhanom Gençom.
Iz Privredne komore Turske saopštili su da je tokom sastanka, kojem je prisustvovao i generalni direktor hotela Merit Starlit, Orçun Akın, razgovarano o aktuelnoj situaciji u sektoru turizma u Crnoj Gori.&nbsp;
Kako su naveli, razmijenjena su mišljenja o unapređenju uslova za poslovanje hotela i daljem razvoju crnogorskog turizma u cjelini.
- Sagovornici su ocijenili da je prethodna turistička sezona u Crnoj Gori bila uspješna, uz povećan broj turista - dodaje se u saopštenju.&nbsp;
Kordić je istakla da posebno raduje rast interesovanja za sjeverni i centralni dio zemlje, kao i produženje turističke sezone na mjesece koji se ranije nijesu smatrali tipično turističkim.
- Zabilježili smo veći broj turista u odnosu na prethodne godine, a dodatno nas ohrabruje činjenica da se interesovanje širi i na sjeverni i centralni dio Crne Gore. Takođe, uspjeli smo da produžimo sezonu i na mjesece van glavnog turističkog perioda - kazala je Kordić.
Ona je naglasila da je unapređenje avio-povezanosti jedan od ključnih prioriteta, jer bez dobre saobraćajne povezanosti nema atraktivne turističke destinacije.
Kako je saopšteno, Genç je ocijenio da je prethodna sezona bila veoma uspješna i izrazio optimizam da će i predstojeća godina donijeti još bolje rezultate, sa očekivanim rastom broja turista i investicija.
- Na sastanku je zaključeno da postoji obostrana spremnost za dalju saradnju, sa ciljem jačanja turističke ponude Crne Gore, povećanja broja posjetilaca i privlačenja novih investicija u ovaj sektor - navodi se u saopštenju.

Kordić sa predsjednikom Privredne komore Turske: Prethodna turistička sezona bila uspješna

Guvernerka Centralne banke Crne Gore Irena Radović predložila je parlamentu da se za viceguvernerku imenuje dr Zorica Kalezić.
Taj prijedlog objavljen je na sajtu parlamenta. Prethodno su izabrani viceguverneri, a popunjen je i Savjet CBCG.
Kako se navodi u predlogu guvernerke, Kalezić je diplomirala na Ekonomskom fakultetu Univerziteta u Podgorici 2003. godine, magistrirala je 2005. godine u Velikoj Britaniji i doktorirala 2014. godine, iz oblasti ekonomije-ekonometrije.
Kalezić je i do sada bila aktuelna viceguvernerka Centralne banke Crne Gore, a mandat joj je istekao 27. decembra 2025. godine.
Započela je profesionalnu karijeru 2004. godine kao specijalna savjetnica ministra za međunarodne odnose i evropske integracije, a od 2007. do 2013, godine obavljala je poslove specijalne savjetnice viceguvernera Centralne banke Crne Gore za finansijsku stabilnost i platni promet.

Tag: podaci