Majkrosoft planira da tokom naredne četiri godine uloži više od 30 milijardi američkih dolara u svoje poslovanje u Velikoj Britaniji i infrastrukturu za vještačku inteligenciju, saopštio je proizvođač softvera.
Objava je uslijedila uoči državne posjete američkog predsjednika Donalda Trampa Velikoj Britaniji, prenose Nezavisne novine.
- Majkrosoft planira da poveća svoje kapitalne izdatke u Velikoj Britaniji za 15,5 milijardi američkih dolara i da donese 23 hiljade modernih čipova za vještačku inteligenciju u Veliku Britaniju - rekao je predsjednik kompanije Bred Smit novinarima.
On je dodao da se poslovna klima u Velikoj Britaniji poboljšala u posljednjih nekoliko godina, nakon što je regulator za antimonopolsku zaštitu odustao od protivljenja Majkrosoftovoj akviziciji kompanije "Activision Blizzard" 2023. godine.

Portal ETV

original

viewImage

baseImage

610x380

500x500

400x240

400x203

1250x600

1084x550

thumbnail

Majkrosoft ulaže 30 milijardi američkih dolara u Velikoj Britaniji

Sedam osoba je uhapšeno nakon upada i blokiranja kancelarije predsjednika Majkrosofta Breda Smita. Riječ je o nastavku protesta koji se odnosi na negodovanje održavanja veza između kompanija i izraelske vojske.
Među uhapšenima su sadašnji i bivši zaposlenici Majkrosofta, navodi protestna grupa "No Azure for Apartheid".
Majkrosoft je saopštio da preispituje izvještaj britanskih novina The Guardian ovog mjeseca u kojem se navodi da je IDF koristio tu platformu za pothranjivanje podataka o telefonskim pozivima dobijenih masovnim nadzorom Palestinaca u Gazi i na Zapadnoj obali.
Tokom brifinga za medije, Smit je rekao da su dvojica uhapšenih radnici Majkrosofta.
Osamnaest ljudi je uhapšeno na sličnom protestu na trgu ispred sjedišta kompanije prošle sedmice.
Grupa protestuje protiv kompanije već mjesecima. Majkrosoft je u maju otpustio radnika koji je prekinuo govor izvršnog direktora Satje Nadel.
Zahtjevi grupe uključuju da kompanija prekine veze s Izraelom i plati odštetu Palestincima.

Uhapšeni bivši i sadašnji radnici Majkrosofta, blokirali kancelarije zbog saradnje kompanije sa Izraelom

Nekoliko kineskih hakerskih grupa iskoristilo je bezbjednosnu grešku u Majkrosoftovom softveru za upravljanje serverom "SharePoint", saopštila je u utorak ta kompanija nudeći svojim korisnicima ažuriranje programa.
Prema najnovijim podacima koje je objavio Majkrosoft, u 2020. godini, SharePoint, koji omogućava članovima istog entiteta (kompanije, organizacije) da dijele datoteke i podatke, imao je više od 200 miliona aktivnih korisnika.
Startap za sajber bezbjednost "Eye Security" prvi je identifikovao tu grešku prošlog vikenda, koja omogućava trećim licima da preuzmu akreditive bez autorizacije, a zatim pristupe serverima.
Sajber kriminalci zatim mogu da instaliraju zlonamjerni softver ili da dobiju datoteke i dokumente sačuvane na serverima.
Majkrosoft je potvrdio tu grešku, ali bez ponude trenutnog ažuriranja jer su desetine institucija, uključujući agencije američke vlade, bile napadnute.
IT grupa je objavila ažuriranje svog softvera u nedjelju.
Međutim, kompanija Eye Security je naglasila da se digitalni ključevi dobijeni putem greške mogu koristiti čak i poslije ažuriranja, zbog toga je Majkrosoft pozvao svoje korisnike da interno reorganizuju svoje podatke.
Majkrosoft je danas naveo da je otkrio napade dvije hakerske grupe povezane sa kineskom vladom, nazvane "Linen Typhoon" i "Violet Typhoon".
Kompanija sa sjedištem u Redmondu, u Vašingtonu, takođe je otkrila treći kineski kolektiv, nazvan "Storm-2603", za koji se ne vjeruje da je povezan sa vlastima te zemlje.
Majkrosoft je objavio informacije koje detaljno opisuju metode koje su hakeri koristili da bi iskoristili ovu grešku.
Softver SharePoint se ponekad koristi na sopstvenim serverima kompanije ili organizacije, koji, za razliku od oblaka (cloud), ne ažuriraju automatski svoje programe.
Kineski hakeri su 2023. godine iskoristili programsku grešku u Majkrosoftovom softveru za daljinsko upravljanje e-poštom i pristupili e-poštama koje pripadaju zvaničnicima američke vlade.

Kineski hakeri koristili grešku u rasprostranjenom softveru Majkrosofta

Britanski antimonopolski regulator podnio je tužbu protiv tehnološke korporacije Majkrosoft i traži približno 1,2 milijarde eura kazne.
Britanci su pronašli da Majkrosoft više naplaćuje svojim "nevjernim" klijentim koji su uz njegov operativni sistem Vindouz koristili i usluge računarstva u oblaku neke konkurentske kompanije, prenose Nezavisne novine.
Prema tvrdnjama žalbe, Majkrosoft je otežao klijentima da koriste Vindouz i njegov ofis paket ako istovremeno koriste usluge u klaudu koje ne potiču sa njegove platforme Azur, već se oslanjaju na usluge firmi Amazon, Alibaba ili Gugl.
To je dodatni udar na američkog giganta nakon što je američka Federalna trgovinska komisija (FTC) otvorila prošle sedmice odvojenu antimonopolsku istragu Majkrosofta koja je fokusirana na moguće spajanje Majkrosoftovog softvera za kancelarijsku produktivnost i bezbjednost sa uslugama u oblaku.
Korporacija iz Redmonda ima ugovore sa raznim američkim državnim agencijama, uključujući Pentagon, a Komisija je, između ostalog, zabrinuta zbog "Majkrosoftovih grešaka u sajber bezbjednosti" i smatra da one predstavljaju primjer problematične moći firme nad tržištem, naveo je Blumberg pozivajući se na anonimne upućene izvore.

Majkrosoftove milijarde traže i u Evropi

U novom godišnjem izveštaju „Digitalna obrana“ Majkrosoft je upozorio na zabrinjavajući rast sajber napada u svijetu, te izvijestio da se njegovi korisnici suočavaju s oko 600 miliona tih napada dnevno, što je snažno povezano s geopolitičkim sukobima.
Prateći trendove od jula 2023. do jula ove godine, Majkrosoft u sklopu Digital Defense Reporta naglašava da sajber napadi dolaze od kriminalaca, ali i državnih aktera te da za efikasno suzbijanje tog rastućeg talasa treba ojačati „digitalnu odbranu“ na svim nivoima i podsticati trajnu predanost načelima sajber sigurnosti.
Majkrosoft u izvještaju navodi da je tokom posmatranog perioda zabilježio 2,75 puta veći porast „ransomware“ napada u poređenju s prethodnim razdobljem, ali i da je postotak organizacija koje su na kraju ucijenjene (dostigavši fazu šifriranja podataka) smanjen više od tri puta tokom protekle dve godine, prenosi Jutarnji list.
Napadači i dalje računaju na predvidivo ljudsko ponašanje, poput odabira lako pamtljivih lozinki i njihove ponovne upotrebe na više web stranica, pa tako lako postaju žrtve „phishing“ napada, a upravo su napadi na lozinke najčešći i čine 99 odsto svih napada na identitet korisnika.
Na globalnom nivou rastu i sajber potpomognute finansijske prevare, s novim trendovima u prevarama s plaćanjima i zloupotrebom legitimnih usluga za phishing i zlonamerne aktivnosti, navodi se u izvještaju.
Majkrosoft ujedno ističe „alarmantan oblik prevare“ – techscam, koji obmanjuje korisnike predstavljanjem legitimnih usluga ili lažnom tehničkom podrškom i oglasima.
Promet techscam prevara porastao je za 400 odsto od 2021. do 2023. godine, što daleko premašuje porast malwarea od 180 odsto i phishinga od 30 odsto.
Nastavljaju se i DDoS napadi, iako iz Majkrosofta kažu da su u drugoj polovini ove godine ublažili 1,25 milijuna tih napada, što je povećanje od četiri puta u poređenju s prošlom godinom.
Napominju i da njihov tim sada prati više od 1.500 jedinstvenih grupa prijetnji, uključujući više od 600 državnih te pretnji 300 kriminalnih i 200 grupa za uticanje na javno mnijenje kao i stotine drugih.
- Geopolitički sukobi su pokretači kibernetičkih kampanja i napada, a države postaju sve agresivnije u kibernetičkom prostoru, s nivoima tehničke sofisticiranosti koje odražavaju povećana ulaganja u resurse i u obuku - navode.
Ruski, iranski i kineski akteri intenzivirali su kibernetičke operacije oko trenutno aktivnih sukoba, pa su ruski napadi prvenstveno ciljali Ukrajinu i zemlje NATO-a, a kineski Tajvan i jugoistočnu Aziju.
- Rat između Izraela i Hamasa intenzivirao je i iranske kibernetičke aktivnosti na Izrael, SAD i zemlje Zaliva, a i Rusija i Iran takođe su koristili rat i američke izbore za širenje propagande koja izaziva podjele - ističu iz Majkrosofta.
Upozoravaju i na zloupotrebu generativne veštačke inteligencije (AI) s kojom svi sajber kriminalci eksperimentišu dok s druge strane AI alati pomažu i timovima za kibernetičku sigurnost da brže odgovore na prijetnje automatizacijom zadataka poput analize upozorenja.

Upozoravajući godišnji izveštaj Majkrosofta: „Sajber napadi dolaze od kriminalaca i državnih aktera“

Hiljade korisnika paleta Majkrosoft 365 (Microsoft) širom sveta prijavilo je u ponedjeljak probleme sa programima kao što su Autluk (Outlook) i Tims (Teams).
U postovima na društvenim mrežama i komentarima na platformama kao što je Doundetektor (Downdetector) za praćenje prekida u radu aplikacija pojedini korisnici su rekli da imaju problema da vide svoje imejlove, učitaju kalendare ili otvaraju druge Majkrosoft 365 aplikacije kao što je Pauerpoint (Powerpoint).
Majkrosoft je ranije u ponedjeljak potvrdio "problem koji utiče na korisnike koji pokušavaju da pristupe Ekschejndž onlajn (Exchange Online) ili funkcionalnosti u okviru Majkrosoft Tims kalendara".
U postovima na mreži Iks (X) na statusnoj stranici kompanije je navedeno da je identifikovala "skorašnju promjenu" za koju vjeruje da stoji iza problema i da radi da se ona preokrene.
Majkrosoft je naveo da koristi ispravku, ali je kasnije dodao da se restartovanje traje duže nego što se očekuje kod većine korisnika.

Hiljade korisnika Majkrosoft 365 paketa prijavljuju probleme u radu

Vlasti SAD i kompanija Majkrosoft (Microsoft) saopštili su u četvrtak da su omele hakersku grupu povezanu s ruskim obavještajnim službama.
Američki zvaničnici rekli su da je ta grupa pokušala da upadne u kompjuterske sisteme bivšeg osoblja američke vojske i obavještajnih službi, kao i nevladinih organizacija, američkih kompanija i drugih.
Američki sud je otpečatio dokumente koji daju ovlašćenje Majkrosoftu i Ministarstvu pravde da zaplijene više od 100 imena domena veb lokacija povezanih s hakerskom grupom poznatom kao "Callisto Group of Star Blizzard".
- Ova zapljena je dio koordinisanog odgovora sa našim partnerima iz privatnog sektora da se razgradi infrastruktura koju akteri sajber špijunaže koriste za napad na američke i međunarodne mete - rekao je tužilac Ismail Ramzi iz Kalifornije.
Grupa je targetirala pojedince imejlovima za koje se činilo da dolaze iz pouzdanog izvora, što je taktika poznata kao fišing, saopštilo je Ministarstvo pravde SAD. Kada bi se otvorili linkovi unutar ovih mejlova, hakeri bi pokušali da pristupe unutrašnjim sistemima žrtava kako bi ukrali informacija i omeli njihove aktivnosti.
Akcije "Star Blizzarda" bile su uporne i sofisticirane, navodi Majkrosoft, a grupa je često detaljno istraživala svoje mete prije nego što bi pokrenula napad. Star Blizzard se takođe usmjerio na organizacije civilnog društva, američke kompanije i Ministarstvo energetike, koje nadgleda mnoge nuklearne programe, saopštila je kompanija.
Vlasti nisu dale detalje o efikasnosti "Star Blizzarda", ali su navele da očekuju da će Rusija nastaviti hakovanje i sajber napade na Vašington i njegove saveznike.
Američke vlasti su prošle godine optužile dvojicu Rusa u vezi sa prethodnim akcijama "Star Blizzarda". Vjeruje se da su obojica u Rusiji.
Zajedno s metama u SAD, "Star Blizzard" je targetirao osobe i grupe širom Evrope i u drugim zemljama NATO-a, saopštilo je američko Ministarstvo pravde. Mnogi su podržali Ukrajinu poslije ruske invazije.

SAD navode da su omele rusku hakersku grupu

Evropska unija negirala je odgovornost za prekid internet veza 9. jula, koji je iskusilo više od 8,5 miliona korisnika platforme Windows.
U odgovoru na pitanje dvoje poslanika Evropskog parlamenta o navodnim tvrdnjama Majkrosofta da je sporazum iz 2009. godine spriječio kompaniju da reaguje na vrijeme i primijeni sigurnosne izmjene koje bi spriječile incident, potpredsjednica EK Margaret Vestaje kaže da to nije tačno i da ta kompanija ima punu slobodu da odlučuje o načinu na koji će jačati svoju bezbjednosnu strukturu.
- Djeluje da se komentari iz Majkrosofta odnose na jednostranu javnu obavezu o interoperabilnosti određenih proizvoda, među kojima je i Windows, a koju su sami preuzeli na sebe u julu 2009. Iako je EU Komisija pozdravila takvu inicijativu, radi se o jednostranom poduhvatu koji je neformalana u odnosu na Komisiju. Što je još važnije, naglašavamo da Majkrosoft ostaje slobodan da odlučuje o svom poslovnom modelu i da prilagodi svoju bezbjednosnu infrastrukturu radi odgovora na prijetnje, pod uslovom da se to uradi u skladu sa zakonima EU o konkurenciji i sajber bezbjednosti - navela je Vestaje u pisanom odgovoru.
Na pitanje o budućim koracima kako bi se spriječili slični incidenti, ona je podsjetila na Direktivu o jačanju sajbersigurnosti u EU iz decembra 2022. godine, navodeći da ona „podiže nivo ambicija u vezi sa sajber-bezbjednošću na način koji je spreman za budućnost, kroz širi obim, jasnija pravila i snažnije alate za nadzor“ i najavljuje dodatno jačanje oblasti.
- Predstojeći Zakon o sajber otpornosti će dodatno ojačati bezbjednost lanca snabdijevanja uvođenjem zahtjeva za sajber bezbjednost za sav hardver i softver koji je dostupan u EU. Pored toga, Komisija nastavlja da se bavi mapiranjem zavisnosti koje mogu predstavljati rizike za sajber bezbjednost - navela je potpredsjednica EU Komisije Margaret Vestaje u odgovoru na poslaničko pitanje.

Jasmina Beharovic

EU negirala odgovornost za pad interneta u julu

Sjednica Skupštine opštine Zeta održaće se, po hitnom postupku, 22. januara, a na dnevnom redu biće predlog odluke o zabrani realizacije projekta izgradnje Sistema za prečišćavanje otpadnih voda Podgorice u Botunu, piše Dan. Predlagač odluke je, kako navode, Mihailo Asanović, predsjednik Opštine. U odluci, koja ima pet članova, navodi se da su se građani na opštinskom referendumu 14. decembra prošle godine većinski izjasnili protiv izgradnje sistema. – Opština Zeta, njeni organi i javne službe neće davati saglasnosti, odobrenja, mišljenja niti preduzimati radnje koje bi omoguće realizaciju projekta na teritoriji opštine Zeta – navedeno je u članu 2 odluke. Članom 3 odluke predsjednik Opštine se obavezuje da o rezultatima referenduma i sadržini odluke obavijesti Vladu, Glavni grad i nadležne državne organe. – Ova odluka izražava neposrednu volju građana Zete iskazane na referendumu i obavezujuća je za sve organe. Ukoliko bilo koji organ države vlasti, pravno ili fizičko lice, pokuša realizaciju projekta suprotno ovoj odluci, opština će pokrenuti sva raspoloživa pravna sredstva, uključujući upravne sporove, krivične prijave, ustavne inicijative i međunarodne pravne mehanizme radi zaštite interesa, zdravlja i života građana Zete koji bi izradom ovog projekta bili ugroženi – navedeno je u članovima 4 i 5. U obrazloženju odluke je navedeno da Ustav Crne Gore u članu 23 jemči pravo svakog lica na zdravu životnu sredinu i obavezuje državu, kao i organe lokalne samouprave, da obezbijede uslove za njegovo ostvarivanje.  <figure> <img src="https://publisher-publish.s3.eu-central-1.amazonaws.com/pb-etv/swp/8p72gy/media/20260120100156_c925cbd0342d4cc7e7a05437f3445441c995761558de60459d66142cc1281a50.png" data-media-id="editor_0" data-image-id="20260120100156_c925cbd0342d4cc7e7a05437f3445441c995761558de60459d66142cc1281a50" data-rendition-name="original" width="1024" height="1145" loading="lazy" alt="dokument"> <figcaption>Foto: Dan/screenshot</figcaption> </figure>  – Članom 45 Ustava garantuje se pravo građana da neposredno učestvuju u vršenju vlasti, uključujući i odlučivanje putem referenduma. Referendum predstavlja najviši izraz suvereniteta građana na lokalnom nivou, a volja građana iskazana na zakonito sprovedenom referendumu obavezujuća je za sve organe lokalne vlasti. Svako postupanje suprotno jasno izraženoj referendumskoj volji predstavljalo bi povredu ustavnog prava građana na učešće u vršenju vlasti, kao i povredu principa demokratije i vladavine prava iz člana 1 Ustava. Ustav u članu 113 jemči pravo na lokalnu samoupravu, dok se članom 114 propisuje da opština samostalno vrši poslove od neposrednog interesa za lokalno stanovništvo - piše u dokumentu. U obrazloženju se navodi da donošenjem ove odluke SO ne preuzima nadležnosti državnih organa, već konstatuje rezultate referenduma i obezbjeđuje njihovu primjenu na teritoriji opštine. – Crna Gora je potpisnica i međunarodnih ugovora koji garantuju pravo javnosti na učešće u odlučivanju o pitanjima koja se tiču životne sredine uključujući Konvenciju o pristupu informacijama, učešću javnosti u donošenju odluka i pristupu pravdu u pitanjima životne sredine (Arhunska konvencija) koja je sastavni dio unutrašnjeg pravnog poretka i ima primat u odnosu na domaće zakonodavstvo – piše u odluci.

Sjednica SO Zeta po hitnom postupku 22. januara: Skupština zabranjuje gradnju kolektora

Najstariji podaci o pripadanju Polimlja državi Duklji nalaze se u Ljetopisu popa Dukljanina (Sclavorum Regnum – Kraljevstvo Slovena). U Ljetopisu je zapisano da je kralj Hvalimir državu podijelio sinovima: Petrislavu, Dragimiru i Miroslavu. Zeta je pripala Petrislavu, Travunija i Zahumlje Dragimiru, a Podgorje Miroslavu. Podgorje (lat. Submontana) je imalo 11 županija: Onogošt, Morača, Komarnica, Piva, Gerico, Netusini, Guisemo, Com, Debreca, Neretva i Rama. Više istoričara navodi da je županija Guisemo u stvari Gusinje i da je ta županija vjerovatno obuhvatala Gornje Polimlje. Pop Dukljanin navodi da je jednom prilikom Miroslav, vladar Podgorja, krenuo da posjeti starijeg brata, zetskog vladara Petrislava i da ga je, dok je plovio Skadarskim jezerom, zadesila oluja u kojoj je poginuo. Nakon toga je Petrislav pripojio Podgorje Zeti. Petrislavov prijesto i državu naslijedio je njegov sin Vladimir, koga pop Dukljanin naziva blaženim (svetim) kraljem. S obzirom na to da je dukljanski sveti kralj Vladimir vladao krajem X i početkom XI vijeka (ubijen 22. maja 1016.), izvjesno je da je tada dukljanskoj državi pripadala i oblast oko izvorišta Lima. Vjerovatno je pri kraju Petrislavove, a sigurno na početku Vladimirove vladavine i Raška, kao vazalna oblast, postala dio dukljanske države, tako da se sa sigurnošću može reći da je Duklja tada ovladala Polimljem. Trag o tome postoji kod vizantijskog hroničara-istoričara Jovana Skilice. On u svom djelu „Kratka istorija“ (Synopsis Historion) navodi da je Vladimir (gr. Βλαδιμηρὸς) vladao „Trim(b)alijom i obližnjim oblastima Srbije“. Skilica je naziv Trim(b)alija koristio kao sinonim za Duklju, dok je pod „obližnjim oblastima Srbije“ vjerovatno podrazumijevao Rašku.
Vladimira je na prevaru ubio makedonski car Jovan Vladislav u Prespi 1016., a potom je vizantijski car Vasilije II 1018. godine uništio makedonsko carstvo. Vizantija je Duklji nametnula vazalni status, a Srbiju (Rašku) je pretvorila u svoju provinciju. Pop Dukljanin navodi da se tadašnji dukljanski vladar zvao Dobroslav, dok se u vizantijskim izvorima naziva Stefan Vojislav. On je u drugoj polovini 1030-ih uspio da zbaci vizantijsku vlast, a potom je pobijedio vizantijsku vojsku u dvije bitke, 1040. i 1042. godine. Obnovio je državnu nezavisnost i sigurno je da su se tada u okviru dukljanske države nalazili: Zeta s Podgorjem, Travunija i Zahumlje. Istoričar Sima Ćirković ističe da je nakon Barske bitke Vojislav postao samostalan, da je nametnuo svoju vlast od Bojane do Neretve i da se Vojislavov uticaj povremeno „širio na oblasti Srba nastanjenih dublje u unutrašnjosti balkanskog kopna“. Istoričarka Jovanka Kalić navodi da je dukljanska država tada obuhvatila i „ono što obično nazivamo raškim zemljama“. Za ovo ne postoje direktni dokazi. Ukoliko se prihvate ove pretpostavke da je Stefan Vojislav nakon Barske bitke 1042. godine uspio da od Vizantije osvoji barem dio Srbije, onda se sa sigurnošću može reći da je Polimlje tada bilo sastavni dio dukljanske države i granična oblast prema Raškoj.
Nakon smrti Stefan Vojislava, vrhovni vladar je bila njegova žena, dok su njihovi sinovi imali udione oblasti. Suparništvo je dovelo do sukoba između njih, što je iskoristila Vizantija da povrati kontrolu nad Raškom. Iz sukoba petorice Vojislavovih sinova, Mihailo je izašao kao pobjednik i postao je dukljanski kralj. Kada je učvrstio vlast Mihailo je nastojao da proširi svoju državu. Pop Dukljanin navodi da je Mihailov najstariji sin Vladimir sa braćom uspio da zauzme Rašku i da je nakon toga Raškom vladao Mihailov sin Petrislav. Ovo je vjerovatno bilo krajem 1060-ih i početkom 1070-ih. Pri kraju Mihailove vladavine Vizantija je opet uspjela da povrati Rašku, ali je Mihailov sin i nasljednik kralj Bodin uspio da oko 1083. ponovo zauzme Rašku u kojoj je, kako navodi pop Dukljanin, postavio dva župana sa svoga dvora, Vukana i Marka. Oni su mu položili zakletvu vazalstva. Do kraja XI vijeka Raška je, kao osvojena oblast, ostala pod dukljanskom kontrolom, a istoričar Vladimir Ćorović ističe da je Bodin od Raške napravio običnu pokrajinu Zete. Ova dešavanja nesumnjivo ukazuju na to da je Polimlje tokom većeg dijela XI vijeka bilo pod vlašću dukljanskih vladara i da je vjerovatno bilo pogranična oblast prema Raškoj oko koje se Duklja borila sa Vizantijom. Osim narativnih izvora, o tome svjedoče i ostaci (pre)romaničke arhitekture.
Postoji predanje da je kralj Mihailo Vojislavljević sagradio crkvu rođenja Presvete Bogorodice (Bogorodica Bistrička) u manastiru Voljavac kod Bijelog Polja, na desnoj obali Lima, uz današnju granicu Crne Gore i Srbije. Istoričar umjetnosti Ivan Stevović ističe da je ova crkva po arhitekturi slična crkvi Sv. Mihaila u Stonu, za koju se dominantno vjeruje da je kralj Mihailo sagradio ili obnovio i da je u toj crkvi sačuvan njegov ktitorski portret. Istoričar umjetnosti Vojislav Korać je zaključio da stonska crkva pripada ranoj (prvoj) romanici, koja se još naziva mediteranska ili ravenska romanika. U arhitektonskom smislu ona je slična crkvi Sv. Tome u selu Kuti kod Zelenike (Herceg Novi) iz druge polovine XI vijeka za koju istoričarka umjetnosti Meri Zornija navodi da je najvjerovatnije privatna vladarska zadužbina nekog od članova dukljanske vladajuće dinastije Vojislavljevića. Po arhitektonskim i skulpturalnim elementima njima su slične crkva Sv. Stefana u Sušćepanu iznad Igala, najstarija od tri crkve benediktinskog manastira na poluostrvu Ratac kod Bara, benediktinski manastir Sv. Petra u Bogdašićima (na Gradcu) i crkva Sv. Đorđa kod Podgorice. Njihov nastanak ili obnova se uglavnom vezuju za XI vijek, odnosno za period vladavine dukljanskih kraljeva. S obzirom na sličnost s ovim hramovima, vjerovatno je i da crkva Bogorodice Bistričke potiče iz tog perioda. No, među istoričarima dominira stav da je ovu crkvu sagradio raški (srpski) veliki župan Stefan Nemanja krajem XII vijeka, jer se Nemanja kao darodavac ove crkve spominje u povelji njegovog unuka kralja Vladislava, ali to nije dokaz ktitorstva. Crkva je sagrađena u romaničkom stilu, što odudara od stila Nemanjinih zadužbina. Osim toga, dok je s braćom dijelio vlast, Nemanja je kao udionu oblast u Raškoj posjedovao Toplicu, Ibar i Rasinu do Morave, odnosno istočne djelove Raške i nije vladao Polimljem. U Toplici je tada sagradio manastir Sv. Nikole i crkvu Sv. Bogorodice.
Krajem 1180-ih fokus Nemanjine politike je bio u Pomoravlju i Povardarju, a njegov centar je bio u Nišu. Tada je, kao vrhovni vladar, odnosno veliki župan, sagradio crkve Sv. Pantelejmona u Nišu i Sv. Đorđa u Skoplju. Nemanjine zadužbine su i Bogorodičina crkva u Studenici (oko 40 km sjeverno od Raške) i Sv. Đorđa (Đurđevi Stupovi) kod Novog Pazara. Nemanjin sin Rastko (Sava) u Žitiju Svetog Simeona Nemanje je popisao zadužbine svog oca (manastire koje je sam sazdao) i među njima nema crkve Bogorodice Bistričke. To je dodatni dokaz da ona nije izvorna Nemanjina zadužbina. Romaničku Bogorodičinu crkvu u Voljavcu Stefan Nemanja je samo darivao, a možda je dijelom obnovio. Istoričarka umjetnosti Jelica Ilić je ukazala na njenu prvobitnu pripadnost benediktinskoj arhitekturi. S obzirom na to da crkva manastira Voljavac potiče iz prednemanjićkog perioda, a po karakteristikama pripada (pre)romaničkom primorskom graditeljstvu, vjerovatno je ona zadužbina dukljanskih vladara.
Iz dukljanskog perioda, odnosno iz XI vijeka potiče i trikonhosna crkva Sv. Jovana u Zatonu kod Bijelog Polja, ali su ostaci prvobitne crkve uništeni izgradnjom nove početkom XXI vijeka. Po gradnji je bila slična trikonhalnoj crkvi na ostrvu Tophala u Skadarskom jezeru. Njen trikonhalni plan je sličan spomenicima (crkvama) preromanske arhitekture sa istočnojadranskog primorja. Istoričar umjetnosti Vojislav J. Đurić ističe da je crkva u Zatonu slična starohrvatskim crkvama Sv. Nikole kod Nina i Sv. Krševana na Krku s kraja XI vijeka. Ovoj grupi hramova pripada i crkva Sv. Petra u Bijelom Polju. Iako dominira stav da je ovu crkvu sagradio knez Miroslav, brat velikog župana Stefana Nemanje, istoričarka umjetnosti Tatjana Koprivica ukazuje na to da njena starija faza potiče iz preromaničkog perioda, odnosno između IX i XI vijeka. Istoričar umjetnosti Tomislav Marasović navodi da je crkva Sv. Petra u Bijelom Polju tipološki srodna s crkvom Sv. Nikole (Mikule) u Velom Varošu u Splitu iz druge polovine IX vijeka. Istoričar umjetnosti Vojislav Korać je istakao da crkva Sv. Petra u Bijelom Polju ne liči na prve raške crkve, već da je kasnije prilagođena raškom graditeljstvu, dok je istoričarka umjetnosti Jovanka Maksimović istakla da su u crkvi Sv. Petra pronađeni djelovi skulpturalnog kamenog ukrasa sa preromanskim stilskim osobinama. Izgleda da se ktitorstvo kneza Miroslava odnosilo isključivo na obnovu ili dogradnju prvobitne crkve Sv. Petra. Izvjesno je i da se u svim (pre)romaničkim crkvama u dukljanskoj državi bogoslužilo po rimskom obredu.
Na osnovu narativnih izvora i arhitektonskih i umjetničkih odlika ovih crkava može se reći da je područje današnjeg Bijelog Polja s okolinom bilo dukljanski centar u Polimlju u drugoj polovini XI vijeka i da je tek nakon osvajanja Stefana Nemanje u ovome dijelu Polimlja počeo da se širi raški (srpski) politički, kulturni i vjerski uticaj.

Dukljansko nasljeđe u Polimlju

Fond za zaštitu depozita (FZD), ni dva mjeseca nakon što je raspisan drugi konkurs, nije izabrao novog direktora, iako je svih 11 prijavljenih kandidata ispunilo uslove, a sjednica Upravnog odbora na kojoj se odlučuje o izboru još nije zaključena.
Istovremeno, Agencija za sprečavanje korupcije (ASK) vodi postupak povodom prijave koja se odnosi na zakonitost imenovanja Vojina Vlahovića za direktora FZD 2021. godine, koji je i jedan od kandidata na aktuelnom konkursu, pišu Vijesti.&nbsp;
Prvi konkurs za izbor direktora Fonda raspisan je u septembru, ali je poništen jer nijedan kandidat nije dobio potrebnu većinu glasova, nakon čega je novi konkurs objavljen krajem oktobra.
Predsjednik Upravnog odbora FZD, Borko Božović, objasnio je da je sjednica tog tijela, na kojoj se odlučuje o izboru direktora, i dalje je otvorena i da bi trebalo da bude nastavljena/zaključena narednih dana.&nbsp;
- Za odlučivanje po tom pitanju, za Upravni odbor ne postoji zakonski ili drugi formalni rok. Svakako, u interesu institucije je da se proces okonča ranije ukoliko je to optimalno i iz ugla drugih okolnosti relevantnih za donošenje ove odluke. U međuvremenu, Fond posluje redovno, sa direktorom kome je istekao mandat, ali koji prema članu 12 Statuta Fonda nastavlja da obavlja funkciju do imenovanja direktora - rekao je Božović Vijestima.
On je dodao da je svih 11 kandidata ispunilo uslove drugog konkursa.
Mandat je dosadašnjem direktoru Fonda, Vojinu Vlahoviću, istekao 3. oktobra, ali on shodno članu 12 Statuta nastavlja da obavlja funkciju do imenovanja direktora.
Jedan od kandidata Mladen Bojanić je 24. oktobra uputio dopis ASK-u u kojem je tražio da se ispita imenovanje Vlahovića na toj poziciji 2021. godine. Bojanić tvrdi da je na osnovu dokumentacije koju je dobio Vlahović nezakonito imenovan 2021. i traži od ASK-a da ispita da li ove nezakonitosti ugrožavaju javni interes, odnosno upućuju na postojanje korupcije.&nbsp;
Vlahović je ocijenio tendencioznim i neosnovanim Bojanićeve navode o navodnom ugrožavanju javnog interesa i upućivanju na postojanje korupcije, te da ih sa indignacijom odbacuje.
- Prijava je primljena 27. oktobra. ASK je postupio po prijavi, traživši izjašnjenje relevantne institucije, kao i odgovarajuću prateću dokumentaciju, koja je i dostavljena 18. decembra. Trenutno je postupak u fazi sprovođenja - kazali su iz Agencije.

Još nema odluke o direktoru FZD

Reis Islamske zajednice u Crnoj Gori, Rifat Fejzić, reagovao je povodom pjevanja pjesama u čast četničkih vojvoda tokom proslave Bogojavljenja na Sastavcima u Podgorici, poručivši da vjera nikada ne smije biti sredstvo podjela i netrpeljivosti.
Fejzić je u objavi na mreži X naglasio da bi svaki vjerski skup koji ne baštini poštovanje prema drugima i drugačijima bio lišen svoje suštine i smisla.
– Svaki skup Islamske zajednice koji ne bi baštinio poštovanje prema drugima i drugačijima bio bi lišen istinskog uspjeha i svrhe. Vjera je nepresušno vrelo ljubavi, a nikada izvor mržnje; ona nas uči da u različitostima tražimo mudrost, a ne pakost – poručio je reis Fejzić.
Njegova poruka dolazi u kontekstu sve izraženijih društvenih tenzija, uz jasan apel da se vjerski i javni prostori čuvaju od govora mržnje i istorijskog revizionizma, te da se vjera dosljedno živi kao prostor dijaloga, uvažavanja i mira.
<div class="embed-block"><div style="max-width: 550px;"><div style="left: 0; width: 100%; height: 0; position: relative; padding-bottom: 56.25%;"><iframe src="https://cdn.iframe.ly/api/iframe?app=1&url=https%3A%2F%2Fx.com%2FRifatFejzic%2Fstatus%2F2013341366072275000&key=87ca3314a9fa775b5c3a7726100694b0" style="top: 0; left: 0; width: 100%; height: 100%; position: absolute; border: 0;" allowfullscreen></iframe></div></div></div>
&nbsp;

Tag: majkrosoft