Velike razlike u cijenama gasa širom Evrope
Cijene prirodnog gasa za preduzeća u Evropskoj uniji pale su u prvoj polovini 2026. godine za 6,7 odsto na godišnjem nivou, pokazuju najnoviji podaci Eurostata.
Hrvatska je u prvoj polovini 2026. godine bila među članicama Evropske unije s najmanjim poreskim opterećenjem prirodnog gasa za poslovne potrošače, odnosno one koji ne pripadaju kategoriji domaćinstava. Udio nepovratnih poreza i dažbina u ukupnoj cijeni gasa iznosio je svega 1,4 odsto, što je najmanje među posmatranim članicama EU, pokazuju podaci Eurostata.
Odmah iza Hrvatske nalaze se Rumunija, s udjelom od 1,5 odsto, i Litvanija, sa 1,7 odsto. Na suprotnom kraju ljestvice nalazi se Holandija, u kojoj porezi i dažbine koje poslovni potrošači ne mogu povratiti čine čak 50,4 odsto ukupne cijene prirodnog gasa. Slijede Švedska sa 30,8 odsto i Danska sa 28,9 odsto.
Takve razlike pokazuju koliko nacionalna poreska politika može uticati na konačne troškove energije za preduzeća. Međutim, nizak udio poreza ne znači nužno i najnižu konačnu cijenu gasa, navodi se u izvještaju, jer na nju utiču i nabavna cijena energenta, troškovi distribucije, kao i drugi tržišni faktori.
Prema podacima Eurostata, prosječna cijena prirodnog gasa za poslovne potrošače u EU iznosila je u prvih šest mjeseci ove godine približno šest centi po kilovat-satu. U poređenju s istim periodom prošle godine, cijena je pala za 6,7 odsto, iako je u odnosu na drugo polugodište 2025. godine porasla za 1,8 odsto.
Godišnje pojeftinjenje zabilježeno je u 24 od ukupno 25 članica za koje su dostupni podaci. Najveći pad cijena zabilježile su Belgija i Francuska, obje po 13,1 odsto, zatim Litvanija sa 12,5 odsto, Mađarska sa 11,6 odsto i Bugarska sa 10,8 odsto. Jedina članica u kojoj je gas za poslovne potrošače poskupio bila je Švedska, i to za 3,1 odsto.
Najskuplji gas u Švedskoj, najjeftiniji u Bugarskoj i Belgiji
Najskuplji prirodni gas za poslovne potrošače imala je Švedska, gdje je prosječna cijena iznosila 11 centi po kilovat-satu. Slijede Finska sa devet i Holandija sa osam centi, dok su najniže cijene zabilježene u Bugarskoj i Belgiji, gdje je cijena iznosila približno četiri centa po kilovat-satu.
Eurostat pritom napominje da Švedska i Finska imaju relativno malu potrošnju prirodnog gasa jer se u njihovim energetskim sistemima u većoj mjeri koriste električna energija, daljinsko grijanje i obnovljivi izvori energije. Zbog toga visoke cijene gasa u tim državama imaju ograničeniji uticaj na ukupne troškove energije nego u zemljama koje se u većoj mjeri oslanjaju na taj energent.
Udio poreza i dažbina u ukupnoj cijeni gasa za poslovne potrošače na nivou EU iznosio je 17,5 odsto, što predstavlja povećanje u odnosu na 16,4 odsto u prvoj polovini prošle godine. Riječ je o najvećem udjelu još od prve polovine 2021. godine, prije izbijanja energetske krize, koja je podstakla evropske vlade da uvedu poreske olakšice i druge mjere za ublažavanje visokih cijena energije.
Podaci Eurostata odnose se na poslovne potrošače s godišnjom potrošnjom između 10.000 i 100.000 gigadžula prirodnog gasa. U cijene su uključeni porezi i dažbine koje preduzeća ne mogu povratiti, dok su povratni porezi i porez na dodatu vrijednost (PDV) isključeni iz poređenja.
U metodološkom dijelu izvještaja Eurostat navodi i da je u Hrvatskoj PDV na prirodni gas zadržan na pet odsto, kao i da se od 1. aprila 2024. godine poslovnim potrošačima s godišnjom potrošnjom do 10 gigavat-sati više ne subvencioniše konačna cijena gasa.