Kako je glasala Srbija: SNS pobijedio u samo tri grada i u zatvorima

Srpska napredna stranka (SNS), koja je vladala Srbijom od 2012. godine, na parlamentarnim izborima 25. oktobra, pobijedila je u samo tri grada, pokazuju rezultati.

Studentska lista, nastala iz studentskog pokreta i bunta protiv vlasti zbog novosadske tragedije u novembru 2024. godine, osvojila je 2,3 miliona glasova, a SNS oko 1,7 miliona, što je razlika od oko 600.000 glasova u korist pobjednika.

Za ovakav rezultat ključni su, čini se, bili rekordna izlaznost (blizu 70 odsto) i referendumska atmosfera.

Ipak, analiza podataka Republičke izborne komisije (RIK) ukazuje na to da Srpska napredna stranka nije izgubila veliki dio birača u odnosu na ranije izborne cikluse.

Međutim, lista oko SNS-a „Ujedinjena Srbija“, čiji je glavni pokretač bio donedavni predsjednik Srbije Aleksandar Vučić, imala je manje glasova od Studentske liste u gotovo svim gradovima u Srbiji.

Izuzetak su Leskovac, Prokuplje i Vranje, tri grada na jugu Srbije.

Naprednjake su većinski podržali birači sa Kosova, koji su glasali, između ostalog, i u Rači. Osvojili su oko 25.660 glasova, dok je Studentsku listu podržalo oko 7.300 ljudi, prema podacima RIK-a.

Prema nepotpunim podacima RIK-a o glasanju državljana Srbije u inostranstvu, Studentska lista osvojila je više od 38.000 glasova, a SNS oko 17.000.

Kako se glasalo u regionima?

U gotovo svim regionima Studentska lista pobijedila je SNS.

U Vojvodini je osvojila 593.163 glasa, a koalicija oko SNS-a 449.540 glasova, pokazuju podaci RIK-a.

Savez vojvođanskih Mađara (SVM) osvojio je nešto više od 34.000 glasova.

U Šumadiji, centralnom dijelu zemlje, i zapadnoj Srbiji Studentska lista dobila je 586.665 glasova, a lista oko SNS-a 461.639 glasova, prema podacima RIK-a.

U južnoj i istočnoj Srbiji lista oko SNS-a ostvarila je bolji rezultat.

Osvojila je 408.289 glasova, a lista „Studenti pobjeđuju“ 396.037 glasova, pokazuju podaci RIK-a.

Kako se glasalo u opštinama u Srbiji?

U opštinama je situacija bila nešto drugačija.

SNS je osvojio više glasova u 96, a Studentska lista u 71 opštini širom Srbije.

Ipak, razlika u većim gradovima bila je tolika da naprednjacima to nije bilo dovoljno.

Većina opština u kojima je SNS dobio više glasova nalazi se na jugu Srbije, što je trend koji je bio prisutan i ranije.

Samo u Beogradu razlika je bila veća od 300.000 glasova u korist Studentske liste, prema podacima RIK-a.

Međutim, SNS, zajedno sa koalicionim partnerima, i dalje ima vlast i gradonačelnike u najvećim gradovima: Beogradu, Novom Sadu, Nišu i Kragujevcu.

Nakon parlamentarnih izbora pojedine opozicione odborničke grupe zatražile su ostavke gradonačelnika Niša i Kragujevca.

U gotovo svim opštinama u Srbiji, kojih ima 145, SNS drži vlast, samostalno ili u koaliciji s drugim partnerima, uglavnom sa Socijalističkom partijom Srbije (SPS).

SNS nije na vlasti samo u niškoj opštini Medijana, kao ni u Preševu, opštini s većinskim albanskim stanovništvom koju vodi Partija za demokratsko djelovanje (PDD) Šaipa Kamberija.

U Bujanovcu, drugoj opštini s većinskim albanskim stanovništvom, na vlasti je koalicija albanskog Fronta za promjene, u saradnji sa SNS-om i još nekim manjim strankama.

Glasalo se i u zatvorima, gdje je lista okupljena oko Srpske napredne stranke osvojila oko 65 odsto glasova.

Na svim parlamentarnim izborima od 2014. godine SNS je dobijao najviše glasova među zatvorenicima, pokazala je ranija BBC analiza.

U budućem sazivu Skupštine Srbije Studentska lista imaće apsolutnu većinu, sa 140 poslanika od ukupno 250, prema preliminarnim rezultatima RIK-a.

SNS prelazi u opoziciju i imaće 104 mandata, što je 25 manje nego nakon izbora 2023. godine.

Mandate će imati i četiri manjinske partije.

Na izborima u decembru 2023. godine SNS je osvojila 46,75 odsto, odnosno 1.783.701 glas, i sa koalicionim partnerima imala apsolutnu većinu u Skupštini, sa 129 mandata.

Prema nepotpunim rezultatima RIK-a, SNS je na izborima 25. oktobra 2026. godine osvojila 1.712.677 glasova.

Izborna lista opozicione koalicije „Srbija protiv nasilja“ osvojila je tada 23,66 odsto glasova (902.450) i imala 65 mandata.

Na izborima prije tri godine Socijalistička partija Srbije, vjerni partner SNS-a, osvojila je 249.916 glasova, odnosno 6,55 odsto, ili 18 mandata.

Međutim, socijalisti su sada osvojili manje od 100.000 glasova i neće ući u Skupštinu, prvi put od osnivanja devedesetih godina prošlog vijeka.