Izjava Zelenskog u Beogradu o Kosovu izazvala reakcije u Prištini, Tirani i Ukrajini

Izjava ukrajinskog predsjednika Volodimira Zelenskog da Kijev nastavlja tretirati Kosovo u okviru teritorijalnog integriteta Srbije izazvala je reakcije u Prištini i Tirani, dok je jedan ukrajinski poslanik njegov stav nazvao "diplomatskom greškom" i tražio da Ukrajina prizna Kosovo.

Vršilac dužnosti ministra vanjskih poslova i dijaspore Kosova Glauk Konjufca reagovao je na izjavu koju je u subotu iznio Zelenski, izrazivši žaljenje i naglasivši da se protivi predstavljanju Kosova kroz prizmu teritorijalnog integriteta Srbije.

- Kosovo ostaje nepokolebljivo u svojoj podršci suverenitetu, nezavisnosti i teritorijalnom integritetu Ukrajine. Istovremeno, odlučno se protivimo svakom predstavljanju Republike Kosovo kroz prizmu teritorijalnog integriteta Srbije - naveo je Konjufca na X.

Zelenski je tokom prve zvanične posjete Beogradu rekao da njegova država nije promijenila stav u vezi s nepriznavanjem Kosova i rekao da poštuje teritorijalni integritet Srbije i međunarodno pravo.

Ukrajinski lider je rekao da je njegova država zahvalna Srbiji što poštuje teritorijalni integritet Ukrajine, uključujući Krim, koji je Rusija nelegalno anektirala 2014. godine.

Radio Slobodna Evropa obratio se medijskom timu Zelenskog za dodatna pojašnjenja u vezi s njegovim izjavama o Kosovu i čeka odgovor.

Međutim, stav Zelenskog ne podržavaju svi ukrajinski političari.

Ukrajinski poslanik Oleksij Gončarenko iz opozicione partije Evropska solidarnost i predstavnik Ukrajine u Parlamentarnoj skupštini Vijeća Evrope nazvao je to "diplomatskom greškom", rekavši da Ukrajina treba da prizna nezavisnost Kosova.

- Ukrajinci podržavaju nezavisnost Kosova i vjerujemo da Ukrajina treba da prizna tu državu - napisao je Gončarenko na X, dodajući da će nastaviti da se zalaže za priznanje Kosova i da vjeruje da će Kijev na kraju donijeti takvu odluku.

Konjufca je takođe rekao da bi Kosovo pozdravilo priznanje od strane Ukrajine, tvrdeći da bi takva odluka ojačala principe slobode, demokratije i međunarodnog prava koje "Ukrajina danas brani".

Konjufca je naveo da je država Kosovo rođena iz borbe naroda za slobodu i da je njegovo oslobođenje 1999. godine uslijedilo nakon "godina sistematskog ugnjetavanja i genocidne kampanje Miloševićevog režima".

- Ono što je uslijedilo nije bio čin aneksije, okupacije ili teritorijalnog osvajanja, već sveobuhvatan međunarodni proces pod administracijom Ujedinjenih nacija i uz međunarodno posredovanje o konačnom statusu Kosova - rekao je Konjufca.

On je rekao da je, kada su pregovori završeni, specijalni izaslanik UN-a Martti Ahtisaari preporučio nezavisnost kao konačni status za Kosovo i predstavio sveobuhvatan okvir za novu državu, koji, prema njegovim riječima, uključuje neke od najširih ustavnih garancija u Evropi u vezi sa nevećinskim zajednicama.

Konjufca je dodao da je proglašenje nezavisnosti kulminacija tog političkog i istorijskog procesa, podsjećajući da je 2010. godine Međunarodni sud pravde zaključio da proglašenje nezavisnosti Kosova nije prekršilo međunarodno pravo.

- Upravo iz tih razloga, pokušaji Rusije da iskoristi Kosovo kao presedan ili izgovor za invaziju, okupaciju ili pokušaj aneksije ukrajinske teritorije su istorijski i pravno neutemeljeni. Ne postoji takva paralela - rekao je Konjufca.

Ruski predsjednik Vladimir Putin je u prošlosti više puta spominjao Kosovo. U aprilu 2022. godine Putin je rekao da, ako Kosovo može proglasiti nezavisnost, zašto ne mogu Donjeck i Lugansk, misleći na dvije separatističke ukrajinske regije koje je Rusija priznala kao nezavisne države u februaru te godine.

- Činjenica je da su mnoge zapadne zemlje priznale Kosovo kao nezavisnu državu. Mi smo isto učinili i s republikama Donbasa - rekao je Putin 26. aprila 2022. godine, tokom sastanka sa generalnim sekretarom UN-a.

On je takođe uporedio rusku aneksiju Krima s Kosovom.

Kosovo kontinuirano odbacuje takva poređenja.

Srbija odbija da prizna nezavisnost Kosova i u srpskom Ustavu Kosovo je i dalje dio njene teritorije.

Konjufca je takođe podsjetio da je, uprkos nepriznavanju, Kosovo podržavalo Ukrajinu od prvog dana rata, osudilo invaziju, uvelo sankcije Rusiji i Bjelorusiji, pružilo finansijsku pomoć i sklonište ukrajinskim novinarima, kao i da je obezbijedilo vojnu obuku.

- Podjednako je važno prisjetiti se jedne jasne razlike: dok je Kosovo uvelo sankcije Rusiji, Srbija se nije uskladila sa sankcijama EU uvedenim kao odgovor na rusku agresiju protiv Ukrajine - rekao je on.

U Prištini uklonjena ukrajinska zastava

Konjufca je prvi zvaničnik Vlade koji je reagovao na izjavu Zelenskog u Beogradu. Međutim, ranije u nedjelju, Opština Priština je napravila potez kako bi se usprotivila onome što je rekao ukrajinski lider.

Opština je uklonila zastavu postavljenu u centru grada, sa natpisom "Free Ukraine" (Slobodna Ukrajina).

- Država Kosovo mora biti poštovana. Kada se Kosovo ne poštuje, glavni grad Priština uvijek odgovara na isti način - rekao je gradonačelnik Prištine Perparim Rama na društvenim mrežama.

Zastava je postavljena u centru Prištine nakon izbijanja rata, u znak solidarnosti s Ukrajinom.

Rama je rekao da se narod Kosova uvijek solidarisao s narodima koji se suočavaju s ratom, nasiljem i progonom jer "znamo šta znači boriti se za slobodu, dostojanstvo i pravo na postojanje kao država".

- Ali nijedan cilj i nijedna politika ne mogu se graditi omalovažavanjem državnosti Kosova i žrtvovanja njegovog naroda - dodao je on.

I Albanija reagovala na izjavu Zelenskog

Albansko Ministarstvo za Evropu i vanjske poslove ocijenilo je da je pogrešan svaki pokušaj povlačenja paralela između Kosova i drugih međunarodnih situacija.

- Ovdje ne smije biti nikakvog nesporazuma: svaki pokušaj povlačenja paralela ili izjednačavanja Kosova s bilo kojom drugom međunarodnom situacijom je pogrešan, oportunistički i potpuno netačan - navodi Ministarstvo u reakciji u nedjelju.

Albanija je navela da Kosovo ima svoje istorijske, političke i pravne temelje, podsjećajući na presudu Međunarodnog suda pravde (MSP) u vezi s odlukom Kosova o proglašenju nezavisnosti 2008. godine.

- Na zahtjev Generalne skupštine UN-a, MSP je bio izričit: proglašenje nezavisnosti Kosova nije prekršilo međunarodno pravo. Agresija Rusije na Ukrajinu je potpuno druga stvar. Ona predstavlja teško kršenje Povelje Ujedinjenih nacija i međunarodnog prava, kao i flagrantno kršenje međunarodnog poretka zasnovanog na pravilima - navodi se u saopštenju albanskog Ministarstva vanjskih poslova.

Prema Albaniji, mir na Zapadnom Balkanu i evropska budućnost regije zahtijevaju "prihvatanje nepovratne realnosti nezavisnosti Kosova".

- Nezavisnost Kosova doprinijela je regionalnoj stabilnosti i dio je budućnosti u kojoj se granice ne mijenjaju silom i u kojoj narodi i zajednice mogu odrediti svoju budućnost u miru i sigurnosti - navodi se u saopštenju.

Albanija, članica NATO-a i kandidatkinja za EU, ponovila je svoju podršku suverenitetu i teritorijalnom integritetu Ukrajine.

Tirana je saopštila da je "razumljivo" i "legitimno" što posjeta Zelenskog Srbiji, prije svega, služi interesima Ukrajine. Međutim, dodala je da je svaki korak koji pomaže Srbiji da se udalji "od malignog uticaja Rusije i približi Evropi pozitivan".

Iako je kandidatkinja za članstvo u EU, Srbija nije otvorila novo pregovaračko poglavlje skoro pet godina.

Dva mjeseca nakon otvaranja posljednjeg poglavlja u pregovorima o pristupanju, počeo je rat u Ukrajini i Srbija nije uskladila svoju vanjsku politiku sa sankcijama EU prema Rusiji. U to vrijeme to je bio glavni razlog za zastoj u pristupnim pregovorima, dok je u međuvremenu u Srbiji takođe došlo do pogoršanja u oblasti vladavine prava.