Širom zatvorene oči Brisela

Ljepota je u oku posmatrača, kaže stara antička misao. Što znači da svako od nas ima neki svoj filter kroz kojih gleda događaje ili doživljava svijet.  

U Tivtu se, na Samitu Evropske unije, viđelo da Crnu Goru iz Brisela posmatraju kao prvu sljedeću članicu. Ursula fon der Lajen, predsjednica Evropske komisije, ocijenila je da su crnogorske reforme, ,,apsolutno impresivne“. Antonio Košta, predsjednik Savjeta Evrope, najavio je: ,,odbrojavamo do sledećeg proširenja, kada će Crna Gora postati 28. članica do 2028. godine“.

BRISELSKI I DOMAĆI MOTIVI ZA OPTIMIZAM

Nošena tim evropskim optimizmom i ministarka evropskih poslova Maida Gorčević emitovala je samo optimističke poruke. Pa je prije neki dan najavila da će Crna Gora da zatvori - ne samo dva poglavlja na današnjoj međuvladinoj konferenciji u Luksemburgu - nego sva ostala pregovaračka poglavlja do kraja ove, 2026. godine.  

Dakle optimizma ne fali i kod uticajnih Evropljana i kod domaćih političara.  Samo što se motivi slanja optimističkih značajno razlikuju.   

Briselske birokrate očajniči žele neki pozitivan primjer, neku naznaku da se Evropska unija širi nakon 13 godina zastoja, još od ulaska Hrvatske. Dakle: potrebno je da Evropska unija – dok traje razarajući atak Rusije na Ukrajinu – na djelu pokaže da je poželjno utočište, sigurna zona.  

Zato je Crna Gora izabrana - ne zato što je najbolja, već zbog toga što je najmanje loša među državama Zapadnog Balkana.  

Tačnije: mi smo najbolji među najlošijima.  

POLITIČKA I(LI) STVARNA REALNOST  

Naravno, neće to priznati u Briselu.  

U non-pejperu Evropske komisije se čak zaključuje ,,da je ostvaren napredak Crne Gore ka ispunjavanju završnih mjerila u pregovaračkim poglavljima koja se odnose na vladavinu prava i poglavlja 23 i 24”.  

Nezvanično, ali stvarno: pravne države u Crnoj Gori ima - samo na papiru.   

Jer, da ima pravne države, ili odgovorne policije i tužilaštva, neko bi morao da odgovara što od oktobra prošle godine Specijalno državno tužilaštvo neće da ispuni zakonsku obavezu i vrati dva lap topa i mobilni telefon, ličnu imovinu mimera Radosava Vrbice.  

Koja je oduzeta jer je Specijalno tužilaštvo mimera sumnjičilo za zloupotrebu službenog položaja - iako Vrbica nije bio ovlašćeno lice u državnoj službi. Kako je mogao zloupotrijebiti državna ovlašćenja – koja nije ikada imao?!  

,,SLUČAJ DRAGOJEVIĆ”...

A što reći za još drastičniju zloupotrebu aparata prinude?

Prije neki dan je udruženje ,,Stega” objavilo da je Uprava policije  prijavila, a da Osnovno tužilaštvo u Podgorici prekršajno goni - mladog glumca Lazara Dragojevića.  

I to zbog učešća na građanskom protestu 8. jula ispred Vile Gorica zbog sramne dodjele Trinaestojulske nagrade, zbog čega su policija i tužilaštvo krajem prošle godine već procesuirali 35 građanki i građana, iako Ustav garantuje pravo na protest?!

U slučaju mladog glumca, policija i tužilaštvo otišli su korak dalje: procesuirali su Lazara Dragojevića iako nije bio na protestu!  

Djeluje orvelovski, ali – samo da znate – Crna Gora jeste prva buduća država članica Evropske unije.

I to kao država u kojoj Specijalno državno tužilaštvo može – bez ozbiljne reakcije crnogorskog državnog vrha da kroz optužnice targetira kritičke medije, da kriminalizuje njihovu poslovnu komunikaciju, da saslušava urednike tih medija... I na kraju da optužnim aktima ladno objavljuje prihode i rashode medija koji nijesu predmet optužnice?!  

Ta tužilačka kriminalizacija medija – koju su načelno osudila i domaća i evropska novinarska udruženja – nije zaslužila čak ni fusnotu u non pejperu Evropske komisije.  

 ...I ,,SLUČAJ FEMIĆ”

Kao što je bez glasa upozorenja iz Brisela prošlo odbijanje države Crne Gore da  sankcioniše veličanje ratnih zločinaca kao što je četnički koljač Pavle Đurišić, ali i da procesuira napadače na novinare.  

Beranski sud je aprila ove godine oslobodio Danka Femića koji je avgusta prošle godine fizički napao  fotoreportere ,,Pobjede” i ,,Vijesti”, Steva Vasiljevića i Borisa Pejovića - prilikom otkrivanja spomenika ratnom zločincu Pavlu Đurišiću u Gornjem Zaostru. Uzalud su bili svi dokazi, Femić, blizak prijatelj mitropolita Crkve Srbije Metodija Ostojića – oslobođen je svake krivice.  

I tako će Crna Gora u evropsku pravnu tekovinu unijeti zanimljivu novinu: sve što je zabranjuje evropska povelja o ljudskim pravima - ovđe može biti primjenjivo?   

BRISELSKE POHVALE  

Dakle, jasno je: u ovom slučaju ljepota nije u oku promatrača, već je su u Briselu oči širom zatvorene.  

Ne zbog Crne Gore, već zbog budućnosti Evropske unije koja očajnički želi prvi veliki uspjeh nakon godina i godina posta u proširenju. I valjalo bi da zvanična Podgorica zaista se zahvali Fon der Lajen, Košti i ostalim prijateljima i drugovima iz Evropske unije.     

Mada, kad bi bili iskreni, Milojko Spajić i njegova koaliciona družina bi trebalo da uputi poseban telegram zahvalnosti i predsjediku Srbije Aleksandru Vučiću. U poređenju sa beogradskim režimom koji pokušava da ostane Putinov proksi na Balkanu - i da izaziva nestabilnosti u Crnoj Gori i regionu - crnogorska vlast izgleda kao oličenje mlade demokratske države koja gleda ka Evropskoj uniji.

Ali, zalud cinična priča o zahvalnicama. Ključni problem Crne Gore ne mogu da nam riješe ni Brisel voljno, ni Beograd nevoljno. Demokratizacija Crne Gore mora da krene kao unutrašnji proces, a ne kao inicijativa sa strane.  

A to je ono što do sada u Crnoj Gori niesjmo tako često gledali, niti su te inicijative bile široko podržane.