Novi pokušaj čišćenja ANB-a od politički nepodobnih

U Agenciji za nacionalnu bezbjednost sredinom decembra prošle godine počelo je razduživanje ličnog naoružanja službenika. Akcija je nastavljena i nakon novogodišnjih i božićnih pratnika što je izazvalo prilično tenzija unutar tajne službe.  

ODLUKA PODGORICE I ,,STOP” IZ BRISELA

Odluku o razduženju službenog oružja, prema informacijama Televizije E, donio je direktor Agencije Ivica Janović, u namjeri da se obave sve pripreme u susret donošenja novog zakona o ANB-u kada će se odlučivati: ko će od službenika imati pravo na oružje, ali još važnije - ko će ostati a ko dobiti otkaz u Agenciji.

Akcija čišćenja politički nepodobnih u Agenciji formalno je pokrenuta još početkom 2025. godine, prijedlogom izmjena Zakona o Agenciji za bezbjednost.  

Međutim, Vlada Crne Gore nije tada imala podršku ključnih nevladinih organizacija u Crnoj Gori koje se bave ljudskim pravima, ali ni Evropske komisije u Crnoj Gori.  

Tako je specijalna izvjestiteljka Evropske unije, Ana Brian Nugreres, upozorila da članovi 13, 15 i 18 Prijedloga zakona daju preširoka ovlašćenja direktoru ANB za angažovanje i otpuštanje radnika, ali i preširoka ovlašćenja za prikupljanje podataka bez adekvatnog sudskog nadzora.  

- Sve to može dovesti do povreda prava na privatnost i drugih ljudskih prava zagarantovanih međunarodnim pravom – kazala je Nugreres.

PONOVNI POKUŠAJ  

Nakon što je jula prošle godine, nakon oštrih napomena međunarodnih partnera, Vlada Crne povukla izmjene Zakona o ANB-u, ali i Zakona o Ministarstvu unutrašnjih poslova – početkom ove godine ponovo su izmjene Zakona o ANB-u stavljene u parlamentarnu proceduru.  

Da li su sada dobili ,,zeleno svjetlo” od Evropljana - nije poznato.  

Izvjesno je da je predviđeno da procjene o bezbjednosnim smetnjama budu ključ sprovođenja personalnih promjena. O tome govori i član 69 predloženih izmjena Zakona o ANB-u koji se nalazi na sajtu Skupštine za raspravu na zasijedanju 2. februara.  

MOGUĆNOST ZA EKSPRESNI OTKAZ  

U članu 69 izmjena Zakona o ANB-u naglašava se da, pored opštih uslova na onovu Zakona o radu, službeniku Agencije ,,prestaje radni odnos po sili zakona, i to - zbog utvrđivanja bezbjednosnih smetnji...”  

Dakle, predviđeno je da direktor ANB-a formira Komisiju čiji članovi kasnije utvrđuju postojanje bezbjednosne smetnje kod službenika Agencije, što je prvi uslov da službenik – dobije otkaz.  

I sve liči na mehanizam političkog vetinga koji ministar unutrašnjih poslova Danilo Šaranović i čelnik Uprave policije Lazar Šaranović već godinu sprovode u policiji.  

Ukoliko se usvoje izmjene Zakona o Agenciji za nacionalnu bezbjednost, direktor ANB-a Ivica Janović, imaće diskreciono pravo da penzioniše službenike. Izvori iz ANB-a tvrde da, uprkos javnim obećanjima da se mehanizam ovlašćenja direktora neće zloupotrebljavati, već postoji spisak službenika određenih za prevremenu penziju.  

PODIZANJE TENZIJA

- Iz bojazni da su na meti političkog odstrijela, jedan broj službenika Agencije negodovao je na zahtjev za razduživanje oružja, posebno oni koji su angažovani na poslovima suprotstavljanja organizovanom kriminalu jer smatraju da im se ovakvim postupanjima može ugroziti lična bezbjednost – kažu izvori iz ANB-a.  

Naglašava se da pojedini službenici ANB-a komentarišu da je odluka direktora o privremenom razduživanju oružja bila iznuđena zbog narastajućeg nezadovoljstva službenika zbog pokretanja više disciplinskih postupaka protiv službenika koji su se suprotstavili samovolji pojedinih načelnika.  

Prema informacijama Televizije E od izvora iz ANB-a, narušeni su odnosi pojedinih načelnika u Agenciji, prvenstveno zbog sumnji u političko opredjeljenje.  

LIČNI RAZRAČUNI U DRŽAVNOJ SLUŽBI   

Povećava se i bojazan od stvaranja politički lojalnih službenika Agencije. Iako su načelnici generalno izrazili lojalnost prema PES-u Milojka Spajića, sve se više pominju posredne veze pojedinih načelnika sa raznim strankama, od DPS-a kao najjače političke partije u opoziciji, do veza sa strankama parlamentarne većine, poput Mandićeve Nove srpske demokratije ili Kneževićeve Demokratske narodne partije.  

Tako su pod lupom Kontra-obavještajnog odjeljenja, takozvanog KOZ-a, veze načelnika podgoričkog centra ANB-a Asanovića sa Jelenom Maraš, aktuelnom čelnicom Odbora direktora Aerodroma Crne Gore. Maraš je ranije bila prepoznata kao bliska Uri, stranci Dritana Abazovića, a svojevremeno je javno prozivala člnika ANB-a Sava Kenteru da je za nju naložio negativne bezbjednosne provjere.  

U KOZ-u se sada, kažu izvori ETV, ispituju veze brojnih načelnika sa prethodnom vlašću, sa DPS-om i političkim strukturama koje su ranije bile na vlasti.  

To su sve signali da će - nakon usvajanja novog zakona o ANB-u - biti obavljena i prekompozicija ljudi unutar Agencije ali i na načelničkim mjestima.  

Pitanje je, međutim, da li će predložene izmjene postati dio zakona jer još nije poznat stav eksperata Evropske unije koji su već jednom stopirali ideju o čišćenju politički nepodbnih u bezbjednosnom sektoru.