Predsjednik Izraela dao mandat opozicionaru Ajzenkotu da formira vladu

Predsjednik Izraela Isak Hercog saopštio je da će povjeriti mandat za formiranje nove koalicione vlade lideru opozicije Gadiju Ajzenkotu.

Hercog je razgovarao sa oba politička bloka, pošto ni koalicija oko Gadija Ajzenkota, ni oko premijera Benjamina Netanjahua nije osvojila većinu u izraelskom parlamentu – Knesetu na izborima održanim prošle sedmice.

Ajzenkot sada ima 28 dana da pokuša da formira novu vladu, uz mogućnost produženja roka za dodatnih 14 dana.

- Sada je vrijeme da formiramo vladu nacionalnog spasa. Učiniću sve da budemo dostojni tog zadatka - napisao je bivši načelnik Generalštaba na mreži Iks.

Nijedna politička stranka u Izraelu nikada nije osvojila dovoljnu većinu, što znači da su sve dosadašnje vlade bile koalicione.

Netanjahuova desničarska partija Likud je, zajedno sa krajnje desnim i ultraortodoksnim jevrejskim saveznicima, osvojila 53 od 120 poslaničkih mjesta u Knesetu, dok su Ajzenkotova centristička stranka Jašar i još tri jevrejske opozicione partije iz njegovog bloka osvojile 48 mandata.

Dvije koalicije predvođene arapskim partijama, Ujedinjena arapska lista i Zajednička lista, zajedno su osvojile rekordnih 19 poslaničkih mjesta, zahvaljujući značajno većoj izlaznosti među arapskim biračima.

To ih stavlja u poziciju da mogu da odlučuju ko će formirati novu vladu.

Međutim, sve jevrejske partije osim jedne obavezale su se prije izbora da neće sarađivati sa njima u formiranju vlade.

Hercog je rekao da će prvo dati priliku Gadiju Ajzenkotu da formira vladu.

U saopštenju iz kancelarije predsjednika navodi se da je o toj odluci obavijestio i Ajzenkota i Netanjahua.

Nakon konsultacija sa delegacijama novoizabranih poslanika Kneseta, Gadi Ajzenkot dobio je 67 preporuka za mandatara, dok je Benjamin Netanjahu dobio 46, navodi se u saopštenju.

Predsjednik ima široka diskreciona ovlašćenja da za mandatara odabere onoga za koga smatra da ima najveće šanse da formira koalicionu vladu.

On ne mora da povjeri mandat lideru stranke koja je osvojila najviše poslaničkih mjesta.

Rezultati izbora ukazivali su na tri moguće opcije za novu vladu.

Formiranje vlade nacionalnog jedinstva u kojoj bi učestvovali Netanjahu i Ajzenkot, pravljenje desničarske koaliciju koju bi predvodio Netanjahu uz podršku preletača iz Ajzenkotovog bloka, ili formiranje vlade na čelu sa Ajzenkotom uz podršku arapskih stranaka.

Ajzenkot i svi članovi njegovog bloka, osim jednog, ranije su odbacili mogućnost da naprave vladu sa arapskim partijama, ali se posljednjih dana spekulisalo da bi ipak mogao biti postignut dogovor.

On bi takođe mogao da pokuša da postigne sporazum sa ultraortodoksnim strankama, ali bi i to bilo veoma teško ostvariti.

Postoji presedan za formiranje vlade nacionalnog jedinstva.

Poslije tri kruga izbora 2020. godine, koja su završena bez jasnog pobjednika, Benjamin Netanjahu i njegov centristički rival Beni Ganc postigli su sporazum o podjeli vlasti, prema kojem se funkcija premijera naizmjenično prenosila između njih dvojice.

Tokom konsultacija sa političkim strankama, Hercog je rekao da, kako bi se izbjegao još jedan krug izbora i formirala stabilna vlada, očekuje da „stranke i njihovi predstavnici shvate da se, u sadašnjim okolnostima, ne mogu ispuniti sva obećanja i obaveze“.

U periodu od 2019. do 2022. godine, koji su obilježile jedne od najizraženijih podjela u izraelskoj politici, održano je pet odvojenih izbora, dok su Benjamin Netanjahu i njegovi politički rivali iznova bezuspješno pokušavali da pronađu način da sarađuju i naprave stabilnu vladu.