Poljski premijer o spriječenom atentatu: Ovo je slučaj bez presedana

Poljske vlasti spriječile su ruski plan za ubistvo američkog državljanina ukrajinskog porijekla u Varšavi, saopštio je juče poljski premijer Donald Tusk. 

Naglasio je da je ovo prvi put da je neko po nalogu Rusije pokušao da izvrši napad na državljanina Sjedinjenih Američkih Država na teritoriji druge članice NATO-a. Zapadni zvaničnici su i ranije upozoravali da je Rusija pojačala kampanju ciljanih ubistava nakon početka invazije na Ukrajinu, a Tusk ovaj incident smatra slučajem bez presedana, piše The Guardian.

Hapšenje u Varšavi

Osumnjičeni, za kojeg se navodi da su ga vrbovale ruske tajne službe, uhapšen je 7. avgusta, a varšavska policija saopštila je da će u pritvoru provesti tri mjeseca. Tusk je na konferenciji za medije rekao da je Amerikanac ukrajinskog porijekla „bio nepodoban Putinovom režimu“, ali nije iznio dodatne detalje.

Operacija je sprovedena u saradnji sa američkim službama, potvrdio je Tomaš Siemonjak, poljski ministar zadužen za obavještajne službe. Rusko Ministarstvo vanjskih poslova nije odmah odgovorilo na zahtjev za komentar, dok je američki Stejt department saopštio da je upoznat sa izvještajima, ali da nema dodatnih informacija.

Pojačana kampanja napada

Rusija se već dugo optužuje za napade na protivnike u inostranstvu, uključujući korišćenje rijetkih otrova. Obavještajni zvaničnici ranije su za Associated Press izjavili da su ruske službe sada smjelije u izboru meta te da ciljaju ruske aktiviste, strane podržavaoce Ukrajine i vojne prebjege.

- Moramo pretpostaviti da će Putinov režim pokušati da eliminiše ljude koji su mu iz različitih razloga nepodobni, i to na različitim mjestima širom svijeta - poručio je Tusk i dodao da Poljska i druge države moraju biti spremne da odgovore na takve akcije.

Zapadni zvaničnici smatraju da je ova kampanja povezana sa širim ruskim naporima da se potkopaju evropske države koje podržavaju Ukrajinu. AP je od početka rata zabilježio oko 200 činova sabotaže, podmetanja požara i drugih incidenata širom Evrope koje vlasti povezuju sa Rusijom. Ruski predsjednik Vladimir Putin je u junu za AP izjavio da Rusija ne vodi kampanju sabotaža protiv Evrope.

Poznati slučajevi iz prošlosti

Među najpoznatijim slučajevima je ubistvo bivšeg oficira FSB-a Aleksandra Litvinjenka, za koje su britanske vlasti 2006. godine optužile Rusiju. Litvinjenko je u Londonu otrovan radioaktivnim polonijumom.

Ujedinjeno Kraljevstvo takođe smatra Rusiju odgovornom za pokušaj ubistva bivšeg obavještajca Sergeja Skripalja nervnim agensom novičokom u Solsberiju 2018. godine.

Njemačke vlasti su, s druge strane, saopštile da je Rusija organizovala ubistvo Zelimkana Kangošvilija 2019. godine. Bivšeg čečenskog komandanta u berlinskom parku ubio je Vadim Krasikov, plaćeni ubica kojeg je Putin lično dočekao nakon nedavne razmjene špijuna.

Niz novijih incidenata

U junu je u istočnoj Poljskoj iz neposredne blizine ubijen ruski umjetnik Robert Kuzovkov, poznat pod pseudonimom Semjon Skrepecki, koji je kritikovao Putina. Tusk je tada rekao da ubistvo ima sva obilježja političkog atentata i nagovijestio moguću odgovornost Rusije, što poljski zvaničnici još nijesu zvanično potvrdili.

Prošle godine francuske službe spriječile su zavjeru koja je, kako vjeruju, bila usmjerena protiv Vladimira Osečkina, ruskog disidenta koji pomaže vojnim prebjezima. Iste godine litvanski zvaničnici spriječili su ubistvo jednog podržavaoca Ukrajine i ruskog aktiviste.

U Njemačkoj su razbijene dvije slične zavjere: jedna protiv direktora kompanije koja Ukrajinu snabdijeva oružjem, a druga protiv ukrajinskog vojnog zvaničnika. Poljske vlasti su 2024. godine uhapsile muškarca osumnjičenog za planiranje atentata na ukrajinskog predsjednika Volodimira Zelenskog.

Iste godine u Španiji je ubijen ruski pilot helikoptera koji je prebjegao, a kao glavni osumnjičeni navode se ruski operativci.

- Ova kampanja nije slučajna. Za nju postoji političko odobrenje - izjavio je ranije za AP visoki evropski obavještajni zvaničnik.