Peter Mađar o prijedlogu da Viktor Orban bude generalni sekretar UN: Ne mogu to da zamislim

Mađarski premijer Peter Mađar izjavio je danas u Pragu da ne može da zamisli bivšeg mađarskog premijera Viktora Orbana na čelu Ujedinjenih nacija (UN), poručivši da ta organizacija „nije zločinačka organizacija ni mafija, ali ako neko želi da je ukine ili uništi, neka ga imenuje“.

- Trojica Orbanovih ministara su zadržana, pokrali su novac i od Mađarske napravili zemlju s najvišim nivoom korupcije. Smatram da ne bi bilo primjereno da Orban bude na čelu UN - kazao je Mađar na konferenciji za novinare nakon zajedničke sjednice češke i mađarske vlade.

Odgovarajući na ideju administracije američkog predsjednika Donalda Trampa da Orban postane generalni sekretar svjetske organizacije, mađarski premijer ocijenio je da UN, kao i neke druge međunarodne organizacije, imaju brojne nedostatke, ali da ipak ne smatra da iko želi da ih ukine ili uništi.

Od Orbana se danas posredno distancirao i češki premijer Andrej Babiš, koji je do posljednjeg trenutka podržavao bivšeg mađarskog premijera i pozivao Mađare da glasaju za njega, tvrdeći da jedino on štiti njihove nacionalne interese.

Babišov ministar vanjskih poslova Petr Macinka čak je, uoči aprilskih izbora, doputovao u Budimpeštu, uključio se u kampanju podrške Orbanu i izjavio da je riječ o ličnosti „kakva se rađa jednom u 500 godina, poput Mikelanđela Buonarotija“.

- Kao češki premijer nastojim da održavam dobre odnose sa svima u Evropskom savjetu, kao i na međunarodnom planu. Nema problema, poštujemo odluke birača u tim zemljama o tome ko će biti na vlasti. Mi smo pragmatični. Premijer Mađar odnio je ubjedljivu pobjedu, ima ustavnu većinu i nema koalicione partnere. Zavidim mu - kazao je danas Babiš.

Mađar je rekao da se u politici izdiže iznad ideologija i da joj pristupa bez ideološkog opterećenja, dok je njegova stranka Tisa okupila ljude iz različitih djelova političkog i ideološkog spektra.

- Mi se jednostavno ne svađamo oko ideologije. Prethodna mađarska vlada dijelila je društvo na manji i veći dio, a to rade i neke druge vlade. U takvim okolnostima lako se manipuliše ljudima. Mi rješavamo probleme koji su se nagomilali tokom posljednjih 10 do 15 godina. Gledamo iznad ideoloških podjela. Svaki naš ministar ima zadatak da predstavlja Mađarsku - rekao je Peter Mađar.

Oba premijera istakla su značaj obnove saradnje u okviru Višegradske grupe. Dok je Viktor Orban bio na vlasti u Mađarskoj, vlade Poljske i prethodna češka vlada desnog centra, koju je predvodio Petr Fijala, bojkotovale su zvaničnu Budimpeštu zbog Orbanove podrške Rusiji, narušavanja vladavine prava u Mađarskoj i korišćenja pritiska na Evropsku uniju.

Administracija američkog predsjednika Donalda Trampa predložila je Orbana za novog generalnog sekretara UN, prenio je *Volstrit džornal* (*The Wall Street Journal*). Mandat aktuelnog generalnog sekretara Antonija Gutereša završava se krajem 2026. godine, što je pokrenulo diplomatske procese za izbor njegovog nasljednika.

Iako predlog na prvi pogled djeluje iznenađujuće, mediji navode da bi Orban potencijalno mogao da ima podršku tri ključne svjetske sile: Sjedinjenih Američkih Država, Rusije i Kine.

Međutim, procedura izbora u Savjetu bezbjednosti UN zahtijeva podršku najmanje devet od 15 članica, uz uslov da nijedna od pet stalnih članica ne uloži veto. Upravo to predstavlja najveću prepreku za Orbana, jer se vjeruje da bi Velika Britanija ili Francuska mogle da iskoriste pravo veta i blokiraju njegov izbor zbog loših odnosa i neslaganja s njegovom politikom.

Izbor Orbana odstupio bi od tradicionalnog, neformalnog pravila geografske rotacije i prakse izbjegavanja kandidata koji su previše čvrsto svrstani uz vodeće geopolitičke blokove.

Mogućnost da Orban preuzme čelo UN izazvala je oštre reakcije na međunarodnoj sceni i u mađarskim političkim krugovima.

Zapadni lideri i analitičari smatraju da Orban nije odgovarajući kandidat za instituciju zasnovanu na multilateralnoj saradnji, ukazujući na njegovu politiku slabljenja demokratskih institucija u Mađarskoj i bliske veze s ruskim predsjednikom Vladimirom Putinom.

Poljski premijer Donald Tusk ocijenio je da je riječ o „zabavnoj spekulaciji“, dok ukrajinski zvaničnici ironično primjećuju da bi Orban na toj poziciji mogao da koristi „vještine ucjenjivanja i ulaganja veta“ koje je razvio tokom donošenja odluka u Evropskoj uniji.