Naučnici upozoravaju: Toplota okeana oborila sve rekorde

Klima na Zemlji je neuravnoteženija nego ikada ranije, a period od 2015. do 2025. potvrđen je kao najtoplijih 11 godina u istoriji mjerenja, navodi se u godišnjem izvještaju Svjetske meteorološke organizacije o stanju globalne klime.

Posebno je zabilježeno da je sadržaj toplote u okeanima dostigao rekordni nivo 2025. godine, jer mora i dalje apsorbuju oko 91 odsto viška energije zarobljene usljed nezapamćenih nivoa gasova staklene bašte u atmosferi, piše Science alert.

Ovo je prvi izvještaj o stanju globalne klime koji uključuje energetsku neravnotežu Zemlje kao ključni pokazatelj.

Svake godine određena količina Sunčeve energije stiže do naše planete. U teorijski „stabilnoj” klimi, količina energije koja dolazi bila bi približno jednaka količini koja odlazi.

Ogromne količine gasova staklene bašte u atmosferi sprečavaju da se ta energija vrati u svemir. Umjesto toga, pokušavajući da se raspodjeli širom Zemlje, ta energija prodire u naše okruženje, naročito u okeane.

Prema izvještaju, samo jedan odsto tog viška energije ostaje u atmosferi. Pet odsto se akumulira na kopnu (posebno u urbanim toplotnim ostrvima). Tri odsto apsorbuje led, doprinoseći topljenju glečera.

Preostalih 91 odsto energije koju apsorbuju okeani teško je pojmiti, ali izvještaj to objašnjava kroz količinu uskladištene toplote.

Godine 2025. sadržaj toplote u okeanima nadmašio je sve rekorde u posljednjih 66 godina, premašivši rekord iz 2024. za oko 23 zetadžula – odnosno 23.000.000.000.000.000.000.000 džula.

To je ogroman skok, imajući u vidu da je razlika od 14 zetadžula između 2020. i 2021. tada djelovala zabrinjavajuće.

To je kao da smo tokom cijele 2025. godine svake sekunde svakog dana detonirali 12 bombi iz Hirošime u okeanu.

I to je samo toplota apsorbovana u prvih 2.000 metara dubine okeana.

Iako sposobnost okeana da apsorbuje toplotu i ugljen-dioksid naizgled „ublažava” klimatske promjene na kopnu, modeli pokazuju da bi čak i kada bi ljudi potpuno prestali sa emisijama gasova staklene bašte, samo Južni okean nastavio da oslobađa toplotu i podstiče globalno zagrijavanje još najmanje jedan vijek.

Pored toga, topliji okeani podstiču snažnije oluje, što dovodi do češćih i intenzivnijih ekstremnih i smrtonosnih vremenskih pojava, poput uragana Melisa, tropskih ciklona Senjar i Ditva i tajfuna u Vijetnamu i na Filipinima, koji su se svi dogodili 2025. godine.

Ovo je takođe veoma loša vijest za život u okeanima - i za zajednice koje zavise od morskih resursa. Intenzivni i nezapamćeni morski toplotni talasi posljednjih godina pokazuju koliki je zapravo teret tog navodnog „tampona”.

Uz to, morski toplotni talasi često dovode do dodatnog oslobađanja gasova staklene bašte, jer se mrtve ribe i drugi organizmi razgrađuju nakon takvih događaja.

Osim Sunčeve energije, izvještaj Svjetske meteorološke organizacije navodi da je okean apsorbovao i 29 odsto ugljen-dioksida koji je u posljednjoj deceniji emitovan ljudskim aktivnostima. Kada se ugljen-dioksid rastvara u vodi, ona postaje kiselija.

Mnoge vrste planktona - mikroorganizama koji čine osnovu morskih lanaca ishrane - praktično se rastvaraju u sve kiselijim vodama okeana.

Kiselija morska voda otežava organizmima koji stvaraju kalcijum-karbonat, poput planktona i korala, da izgrade i održe svoje ljušture, skelete i druge strukture; u veoma kiselim vodama one se čak mogu i rastvoriti.

Emisije gasova staklene bašte iz ljudskih aktivnosti – prije svega korišćenje fosilnih goriva za gotovo sve aspekte našeg života, kao i emisije iz poljoprivrede – dovele su do brzih i velikih promjena u samo nekoliko decenija.

- Kada se istorija ponovi jedanaest puta, to više nije slučajnost. To je poziv na akciju. U ovom dobu ratova, klimatski stres otkriva još jednu istinu: naša zavisnost od fosilnih goriva destabilizuje i klimu i globalnu bezbjednost. Današnji izvještaj treba da nosi upozorenje: klimatski haos se ubrzava, a odlaganje je smrtonosno - rekao je generalni sekretar Ujedinjenih nacija Antonio Gutereš.

Izvještaj se zasniva na podacima i doprinosima nacionalnih meteoroloških i hidroloških službi širom svijeta, regionalnih klimatskih centara Svjetske meteorološke organizacije, partnera Ujedinjenih nacija i desetina stručnjaka.