Kineski univerzitet nabavio Nvidijine H200 čipove uprkos američkim sankcijama

Kineski univerzitet sa bliskim vezama s vojskom nabavio je prošlog mjeseca napredne Nvidijine AI čipove H200, uprkos tome što se nalazi na američkoj crnoj listi. Dokumentacija o javnim nabavkama otkriva ozbiljne propuste u naporima Vašingtona da Kini ograniči pristup naprednoj tehnologiji, piše Rojters.

Ova vijest dolazi u trenutku pojačanog pritiska na kompaniju Nvidia i njenog izvršnog direktora Džensena Huanga (Jensen Huang) u Vašingtonu. Huang lobira za ublažavanje ograničenja prodaje AI čipova Kini, a situaciju dodatno komplikuju izvještaji prema kojima je bio meta kineske špijunske operacije.

Huang tvrdi da bi nastavak prodaje Kini očuvao američku tehnološku prednost i održao zavisnost kineskih kupaca od američke tehnologije. Nasuprot tome, dio američkih kongresmena smatra da bi pristup najnaprednijim Nvidijinim čipovima Kini mogao ubrzati razvoj njenih sistema vještačke inteligencije za projektovanje oružja, obavještajne analize i modernizaciju vojske.

I demokrate i republikanci u Kongresu zahtijevaju strožu kontrolu kineskog pristupa naprednim čipovima, što podrazumijeva praćenje njihove distribucije i snažniji parlamentarni nadzor izvoza. Trojica republikanskih predsjednika kongresnih odbora zatražila su sastanak s Huangom za 18. novembar, zbog njegovih navodnih kontakata s kineskim obavještajcem.

Nabavka uprkos sankcijama

Prema dokumentaciji o nabavci, objavljenoj 21. oktobra na internet stranici univerziteta, Sjeverozapadni politehnički univerzitet (NPU) prošlog mjeseca kupio je dva čipa H200 za 874.700 juana, odnosno oko 123.000 dolara.

NPU pripada grupi „Sedam sinova nacionalne odbrane“, koja okuplja kineske univerzitete pod američkim sankcijama zbog dugogodišnjeg rada na odbrambenim istraživanjima za kinesku vladu. Dokumentacija pokazuje da su čipovi kupljeni za potrebe univerzitetske škole za menadžment od kompanije Šansi Bosuan Netvork Teknolodži (Shaanxi Bosuan Network Technology), a ne direktno od Nvidije.

Model H200 jedan je od najnaprednijih Nvidijinih čipova za obuku i pokretanje složenih sistema vještačke inteligencije. Za njegov izvoz potrebna je dozvola američkih vlasti, koja se institucijama sa crne liste, poput NPU-a, po pravilu ne izdaje. Isti univerzitet je ove godine obezbijedio pristup čipovima H200 i drugim moćnim Nvidijinim procesorima kroz pet ugovora o zakupu računarskih kapaciteta od kineskih kompanija.

Trgovinska crna lista

Sjeverozapadni politehnički univerzitet nalazi se u gradu Sijanu i sprovodi istraživanja povezana s vojnim vazduhoplovima, projektilima i satelitima. Američko Ministarstvo trgovine stavilo je taj univerzitet na svoju crnu listu (Entity List) još 2001. godine, zbog navodne umiješanosti u širenje raketne tehnologije i vojna istraživanja. Ograničenja su pooštrena 2019. godine, nakon čega su zahtjevi za izvoz kontrolisane američke tehnologije toj instituciji gotovo automatski odbijani.

Nabavke ovog univerziteta pokazuju kako kineske institucije povezane s vojskom i dalje dolaze do američkih računarskih kapaciteta za vještačku inteligenciju preko domaćih dobavljača. To čine direktnom kupovinom čipova ili zakupom servera u kojima su oni ugrađeni.

Pregled 26 kineskih dokumenata o nabavkama i poslovanju kompanija iz ove godine pokazuje da univerziteti i istraživački instituti od domaćih dobavljača kupuju zabranjene Nvidijine čipove ili zakupljuju pristup uslugama koje ih koriste. Nekoliko tih institucija ima bliske veze s kineskom odbrambenom industrijom ili vojnim istraživanjima. Univerziteti navedeni u dokumentima nijesu odgovorili na upite za komentar.

Nvidijini čipovi za vojna istraživanja

Administracija američkog predsjednika Donalda Trampa počela je u januaru da odobrava izvoz pojedinih pošiljki čipova H200 u Kinu, uz odlučivanje o svakom pojedinačnom slučaju. Ta politika, međutim, nije ukinula posebna ograničenja za organizacije koje se nalaze na crnoj listi.

Januarska pravila o izdavanju dozvola predviđaju i zaštitne mjere kojima bi trebalo spriječiti da subjekti sa crne liste i vojni korisnici daljinski pristupaju izvezenim čipovima, uključujući model H200 i manje napredne procesore.

Pored direktne kupovine dva čipa H200, dokumentacija pokazuje da je univerzitetska škola za sajber bezbjednost u januaru sklopila dva sedmomjesečna ugovora za pristup serverima sa po osam čipova H200. Ugovori, vrijedni 441.700 i 441.000 juana, zaključeni su za fino podešavanje modela vještačke inteligencije i učenje potkrepljivanjem (reinforcement learning).

Univerzitet je takođe zakupio pristup serverima sa osam Nvidijinih čipova A100 i osam čipova A800. Izvoz modela A100 i A800 zabranjen je svim kineskim subjektima, dok je H200 najnapredniji među procesorima navedenim u dokumentaciji.

U aprilu je drugi institut u okviru univerziteta kupio računarske usluge za koje je potrebno najmanje 24 čipa A100. Ugovor, vrijedan 375.000 juana, bio je namijenjen simulacijama dinamike fluida i struktura. Poslove su dobili manji, javnosti slabo poznati kineski dobavljači tehnologije.

Dokumenti sadrže veoma malo informacija o porijeklu procesora ili lokaciji zakupljenih servera. Prema kineskom zakonu, institucije koje sprovode javne nabavke moraju provjeriti da li dobavljači mogu da ispune narudžbe prije nego što izaberu ponuđača i potpišu ugovor.

Šire tržište

Dokumentacija o nabavkama ukazuje na postojanje šireg tržišta zabranjenih Nvidijinih AI čipova i računarskih usluga na kineskim univerzitetima.

Univerzitet u Šenženu kupio je u septembru tri procesora H100, još jedan Nvidijin napredni čip čiji je izvoz u Kinu zabranjen, za 769.800 juana. Tehnološki univerzitet u Vuhanu u junu je kupio server sa jednim čipom H100 za 355.000 juana, a u zasebnoj nabavci i četiri čipa A100 za 344.000 juana. Univerzitet Beihang, takođe član grupe „Sedam sinova nacionalne odbrane“, kupio je u aprilu četiri procesora A800 za 489.000 juana.

Beihang je blisko povezan s kineskom vazduhoplovnom i odbrambenom industrijom i sprovodi istraživanja za vojne vazduhoplovne i svemirske programe.

Dvije objave o javnim nabavkama iz jula i septembra navode dobavljače odabrane da Univerzitetu Kineske akademije nauka pruže računarske usluge zasnovane na čipovima Nvidia H800 i A800, čiji je izvoz u Kinu ograničen.

U jednoj objavi navedeno je da cijena pristupa čipu H800 iznosi 10 juana po satu. U januaru je, takođe, izabran dobavljač za nabavku šest čipova A100, vrijednih 484.800 juana, za jednu javnu ustanovu u Šenženu.

Ranije je objavljeno da su kineske institucije nabavljale zabranjene Nvidijine čipove ugrađene u servere kompanija Super Micro Computer, Dell i Gigabyte, preko domaćih preprodavaca.

Dokumentovano je i postojanje crnog tržišta Nvidijinih čipova u Kini, na koje oni stižu iz inostranih zaliha i preko posrednika iz trećih zemalja. Prošle neđelje objavljeno je da su manje količine čipova H200 stigle u Kinu neformalnim kanalima, dok Peking i dalje ne odobrava uvoz većih količina.