EU izdvaja deset milijardi eura za izgradnju sedam gigafabrika vještačke inteligencije
Evropska unija ponudiće 10 milijardi eura za finansiranje kompanija koje će graditi sedam gigafabrika za vještačku inteligenciju (AI), u nastojanju da smanji zaostatak za Sjedinjenim Američkim Državama i Kinom u razvoju ove tehnologije, saopštila je danas Evropska komisija.
Komisija očekuje da će javna sredstva privući dodatnih 20 milijardi eura privatnih investicija.
– Pristup ogromnoj računarskoj snazi koju će obezbijediti gigafabrike za vještačku inteligenciju predstavlja stratešku potrebu za Evropu u trenutku kada se razvoj AI ubrzano odvija – kazala je izvršna potpredsjednica Evropske komisije za tehnološki suverenitet Hena Virkunen.
Brisel nastoji da ojača evropski „tehnološki suverenitet“, posebno zbog zabrinutosti da bi zavisnost od stranih tehnoloških kompanija mogla predstavljati bezbjednosni i ekonomski rizik. Dodatni pritisak dolazi nakon kritika američkog predsjednika Donalda Trampa na račun evropskih tehnoloških propisa, kao i kineskih ograničenja izvoza ključnih minerala za tehnološku industriju.
Kompanije mogu da podnesu prijave za izgradnju gigafabrika koje će imati najmanje 100.000 najsavremenijih AI čipova, što ih čini približno četiri puta snažnijim od postojećih centara za obradu podataka u Evropskoj uniji.
Iz Evropske komisije navode da će se kapacitet evropske mreže od 19 AI centara, raspoređenih od Finske do Španije, više nego udvostručiti nakon izgradnje novih postrojenja.
Prema procjeni američkih Federalnih rezervi iz 2025. godine, Evropa i dalje znatno zaostaje za SAD-om i Kinom u ključnim segmentima razvoja vještačke inteligencije. Kina raspolaže ogromnim energetskim kapacitetima za data centre, dok SAD prednjače po obimu privatnih ulaganja u AI.
Evropska komisija je u izvještaju Evropskom parlamentu navela da EU ne proizvodi veliki dio komponenti potrebnih za izgradnju data centara, dok je cijena električne energije u Evropi dva do tri puta viša nego u SAD-u i Kini.
U izvještaju se upozorava i da se evropske kompanije i javne institucije i dalje u velikoj mjeri oslanjaju na američke pružaoce cloud i AI usluga.
– Zavisnost od velikih cloud i AI provajdera izlaže evropske podatke mogućem pristupu trećih zemalja i predstavlja rizik za kontinuitet usluga, čime se ugrožava operativna autonomija – navodi Komisija.
Među evropskim kompanijama koje razvijaju AI ističe se francuski Mistral, koji upravlja jednim od najvećih centara za vještačku inteligenciju u EU i razvija chatbot Le Chat, ali i dalje zaostaje za američkim kompanijama poput OpenAI-ja i kineskim konkurentima kao što je DeepSeek.
Evropska komisija poručuje da će sistemi razvijeni u novim AI centrima biti usklađeni sa evropskim standardima zaštite podataka, bezbjednosti i etike.
Agencija AP podsjeća da je u junu 40 gradonačelnika iz gradova širom svijeta potpisalo sporazum kojim se traži da izgradnja AI data centara ne ugrozi prirodne resurse, cijene energije i klimatske ciljeve.