Kaluđerović: Nezavisnost DRI ne smije zavisiti od dobre volje Vlade

Centar za građansko obrazovanje (CGO) smatra opravdanim zahtjeve zapošljenih u Državnoj revizorskoj instituciji (DRI) koji stupaju u generalni štrajk, posebno imajući u vidu da nadležni nijesu adekvatno reagovali ni nakon štrajka upozorenja.

CGO podsjeća da štrajkački odbor DRI traži sprovođenje zaključaka Skupštine Crne Gore, kojima je Vlada zadužena da „kroz racionalizaciju budžetskih izdataka i iz tekuće budžetske rezerve obezbijedi sredstva za unapređenje materijalnog položaja državnih revizora zaposlenih u DRI, kao i da sprovede aktivnosti u cilju urgentnog obezbjeđenja adekvatnog poslovnog prostora“.

- Uloga DRI, kao ključnog kontrolnog mehanizma nad trošenjem javnog novca i upravljanjem javnim finansijama, od posebne je važnosti u sistemu u kojem je malo institucija spremno da jasno ukaže na nepravilnosti i, kada nalazi to nalažu, izrazi negativno mišljenje o radu subjekata revizije. DRI je to činila u brojnim slučajevima prethodnih godina, potvrđujući značaj svoje nezavisnosti i profesionalnog integriteta - kazala je Snežana Kaluđerović, viša pravna savjetnica u CGO-u.

Ona je podsjetila da CGO, u okviru svojih kapaciteta, pruža punu podršku radu DRI.

- Samo tokom ove godine, DRI smo uputili osam argumentovanih inicijativa za reviziju, nakon analiza koje su ukazale na potrebu nezavisne kontrole poslovanja - RTCG, CANU, UCG, Ministarstvo odbrane, Skupštine Crne Gore, Uprave policije, Džudo saveza Crne Gore i Ministarstvo sporta i mladih - navela je Kaluđerović.

Ona napominje da institucija čiji je zadatak da štiti javni novac ne može svoju nezavisnost braniti bez adekvatnih uslova za rad. To podrazumijeva, piojašnjava Kaluđerović, stabilan materijalni položaj zapošljenih, srazmjeran složenosti i odgovornosti njihovog posla, ali i elementarne prostorne uslove, koje DRI nema od osnivanja 2004. godine.

- Umjesto da Vlada, a posebno Ministarstvo finansija, DRI tretira kao saveznika u uspostavljanju odgovornijeg upravljanja javnim finansijama, posljednjih godina umanjuju se sredstva za njen rad koja je prethodno odobrio skupštinski Odbor za ekonomiju, finansije i budžet - dodala je ona.

Takav odnos je, ističe, suprotan i preporukama Evropske komisije iz Izvještaja o Crnoj Gori za 2025. godinu, u kojem se ukazuje na potrebu obezbjeđivanja veće finansijske i operativne nezavisnosti DRI u praksi, kao i jačanja njenih i dalje nedovoljnih kadrovskih kapaciteta, ali i efikasnijim sprovođenjem preporuka DRI u javnoj upravi. Dodatno, navodi ona, zabrinjava činjenica da je Ministarstvo finansija tokom prošle godine u dva navrata odbilo da da saglasnost na pravilnik DRI kojim se uređuju zarade revizora, čime se otvara pitanje neprimjerenog uticaja izvršne vlasti na funkcionalnu nezavisnost institucije koja treba da kontroliše upravo izvršnu vlast.

- Zakon o Državnoj revizorskoj instituciji propisuje da se sredstva za njen rad obezbjeđuju u budžetu Crne Gore, dok nacrt budžeta DRI predlaže njen Senat i dostavlja nadležnom skupštinskom radnom tijelu, kao i Vladi. Vrlo je problematično kada izvršna vlast kroz budžetske odluke sužava prostor za rad institucije koja kontroliše način na koji ta ista vlast upravlja javnim novcem. Takav odnos može stvoriti i percepciju da kritički nalazi revizora imaju cijenu kroz odnos izvršne vlasti prema finansiranju DRI, što je samo po sebi štetno za povjerenje u sistem institucionalne kontrole. Ako Vlada zaista želi usklađivanje sa evropskim standardima, mora ih primjenjivati i onda kada oni jačaju institucije koje kontrolišu njen rad - istakla je Kaluđerović.

CGO zato smatra da treba sistemski urediti finansijsku nezavisnost DRI, uključujući razmatranje modela zakonski garantovanog nivoa sredstava za njen rad, kojim bi se ograničila mogućnost diskrecionog budžetskog pritiska izvršne vlasti.

- Nezavisnost DRI ne smije zavisiti od dobre volje Vlade koju ta institucija kontroliše. U suprotnom, nezavisnost ostaje zakonska deklaracija, a ne stvarna garancija zaštite javnog novca - zaključila je Kaluđerović.