Crna Gora pred ključnom političkom raskrsnicom: Vujović upozorava na ruski uticaj, SPC i proizvodnju identitetskih sukoba

U razgovoru za Portal ETV, jedan od lidera Evropskog saveza Ivan Vujović ocijenio je da je Crna Gora danas pred jednom od najvažnijih političkih raskrsnica u svojoj savremenoj istoriji. Istakao je da je država otvorila sva pregovaračka poglavlja sa Evropskom unijom, dok je u julu ove godine privremeno zatvoreno njih 18, ali da upravo zbog toga raste otpor političkih i društvenih struktura kojima evropska Crna Gora nije cilj.

Što smo bliži EU, intenzivnije podjele

„Crna Gora je danas pred jednom od najvažnijih političkih raskrsnica u svojoj savremenoj istoriji. Naša država je otvorila sva pregovaračka poglavlja sa Evropskom unijom, a u julu ove godine privremeno je zatvoreno njih 18. Ali upravo zato raste otpor onih političkih i društvenih struktura kojima evropska Crna Gora nije cilj“, kazao je Vujović.

Nastavljajući na ocjenu da evropski put Crne Gore istovremeno pojačava otpor onih koji mu se protive, Vujović navodi da se intenziviraju podjele, identitetski sukobi, istorijske revizije i udari na građanski karakter države.

„Što smo bliži Evropskoj uniji, to je intenzivnija proizvodnja podjela, identitetskih sukoba, istorijskih revizija i udara na građanski karakter države. To nije slučajno. Evropska integracija Crne Gore znači jačanje institucija, vladavine prava, demokratske kontrole, evropskih standarda i konačno izlazak iz zone u kojoj se o našoj budućnosti odlučuje van Crne Gore. A upravo to pojedinima ne odgovara“, kazao je Vujović.

Rusiji nije potrebna formalna vlast

Govoreći o ruskom uticaju, Vujović smatra da Moskva u Crnoj Gori ne mora imati formalnu vlast kako bi ostvarivala svoje interese, već da joj je dovoljno postojanje političkih, medijskih, interesnih i društvenih kanala kroz koje se širi nepovjerenje prema Zapadu i podgrijavaju identitetski sukobi.

„Rusija u Crnoj Gori nema potrebu da ima formalnu vlast da bi ostvarivala svoj uticaj. Dovoljno joj je da postoje politički, medijski, interesni i društveni kanali kroz koje se proizvodi nepovjerenje prema Zapadu, relativizuje članstvo u NATO-u, širi narativ da je Evropska unija neprijatelj tradicionalnih vrijednosti i podgrijavaju identitetski sukobi“, rekao je Vujović.

Prema njegovim riječima, suština takvog djelovanja jeste slabljenje društva i institucija do mjere u kojoj država više nema kapacitet da sprovede strateške odluke.

„Suština savremenog malignog uticaja je da društvo učinite toliko podijeljenim i institucionalno blokiranim da ono više nema snage da sprovede strateške odluke“, kazao je Vujović.

Moramo govoriti i o ulozi Srpske pravoslavne crkve

U tom kontekstu Vujović se osvrnuo i na ulogu Srpske pravoslavne crkve, naglašavajući razliku između prava građana na slobodu vjeroispovijesti i političkog djelovanja vjerske organizacije.

„U tom kontekstu moramo govoriti i o ulozi Srpske pravoslavne crkve.

Ne govorimo o vjernicima, o pravoslavlju, o pravu bilo kojeg građanina da slobodno ispovijeda svoju vjeru. To su neupitna prava i temelj svakog demokratskog društva.

Govorimo o političkoj ulozi jedne vjerske organizacije i o njenom ogromnom društvenom uticaju“, kazao je Vujović.

Objašnjavajući šta podrazumijeva pod političkom ulogom SPC, Vujović navodi da se granica između vjerskog i političkog djelovanja prelazi onda kada se kroz infrastrukturu vjerske organizacije ulazi u izborne procese i kada se pitanja državnog identiteta, granica, jezika, državljanstva i ustavnog poretka predstavljaju kao ključna politička pitanja.

„Kada vjerska organizacija postane politički mobilizator, kada se preko njene infrastrukture ulazi u izborne procese, kada se pitanja državnog identiteta, granica, jezika, državljanstva i ustavnog poretka predstavljaju kao temeljna politička pitanja, onda više ne govorimo samo o vjeri već o politici“, rekao je Vujović.

Na to nadovezuje pitanje o mogućoj povezanosti takvog političkog djelovanja sa širim geopolitičkim interesima.

„A kada se takva politička mobilizacija uklapa u narative koji odgovaraju interesima Moskve i šireg koncepta „srpskog sveta“, onda je potpuno legitimno, i politički neophodno, postaviti pitanje: kome takvo djelovanje koristi?“, kazao je Vujović.

SPC ne treba posmatrati izvan šireg geopolitičkog konteksta

Vujović se pozvao i na ranije analize ruskog uticaja u Crnoj Gori, kao i na upozorenja Evropskog parlamenta o malignom stranom uticaju.

„Analize ruskog uticaja u Crnoj Gori godinama upozoravaju na kombinaciju dezinformacija, medijskih kampanja, političkog djelovanja i korišćenja pravoslavnih crkvenih struktura kao kanala meke moći Kremlja. Evropski parlament je takođe upozoravao na maligni strani uticaj u Crnoj Gori i na pokušaje Rusije da utiče na politički i strateški pravac naše države, kao i na vjerske institucije, tj. SPC, preko kojih se taj uticaj sprovodi“, kazao je Vujović.

Zbog toga, dodaje, djelovanje SPC treba posmatrati i kroz širi geopolitički kontekst.

„Zato SPC ne treba posmatrati izvan šireg geopolitičkog konteksta“, poručio je Vujović.

Identitetske teme kao sredstvo gušenja evropske agende

Prema Vujovićevim riječima, identitetska pitanja danas se koriste kao mehanizam kojim se skreće pažnja sa evropskih reformi i strateških pitanja države.

„A identitetske teme su danas upravo ono čime se pokušava ugušiti evropska agenda Crne Gore“, kazao je Vujović.

Kao primjer navodi način na koji se, umjesto tema koje se odnose na reforme i funkcionisanje države, u prvi plan stavljaju pitanja jezika, zastave i državljanstva.

„Kada treba govoriti o reformi pravosuđa, borbi protiv korupcije, profesionalizaciji institucija, konkurentnosti ekonomije ili evropskim standardima, tada se otvara pitanje jezika.

Kada treba govoriti o evropskom zakonodavstvu, tada se otvara pitanje zastave.

Kada treba govoriti o vladavini prava, tada se otvara pitanje državljanstva i slično“, rekao je Vujović.

Cilj je da Crna Gora bude stalno zauzeta sama sobom

Vujović smatra da cilj proruskog uticaja nije nužno da Crna Gora direktno odbije članstvo u Evropskoj uniji, već da se kroz stalne podjele i političke krize usporava evropski put zemlje.

„I upravo tu se vidi mehanizam djelovanja proruskog uticaja: nije cilj nužno da Crna Gora preko noći kaže „ne“ Evropskoj uniji. Cilj je da Crna Gora bude stalno zauzeta sama sobom. Da se stalno svađa oko identiteta. Da se stalno proizvodi politička kriza. Da se institucije troše na međusobne sukobe. Da se evropske reforme odlažu“, kazao je Vujović.

Prema njegovim riječima, posljedica takve politike jeste gubitak vremena potrebnog za izgradnju institucija i države spremne za članstvo u EU.

„Jer svaka godina koju izgubimo u takvom konfliktu jeste godina u kojoj nijesmo izgradili državu kakva je potrebna za članstvo u EU“, rekao je Vujović.

Borba za Evropu ne vodi se samo u Briselu

Vujović smatra da se borba za evropski put Crne Gore ne vodi samo kroz pregovore sa Briselom, već prije svega unutar same države. Zbog toga, kako navodi, naredni izbori treba da dovedu do promjene postojeće strukture vlasti i odnosa moći.

„Zato je važno razumjeti da se danas borba za Evropu ne vodi samo u Briselu, ona se vodi u Crnoj Gori. I zato je važno da na izborima naredne godine promijenimo postojeću strukturu vlasti i odnose moći u njoj, jer ovakva kakva je danas vlast stvara jako pogodno tlo da se forsiranjem ovih tema CG drži u stanju stalne destabilizacije. To je na kraju cilj i ruske i velikosrpske politike. Nestabilna i porozna CG pa čak i ako bude dio EU, jer ove adrese računaju na reverzibilnost procesa, a još više računaju na uticaj i u tim okolnostima“, kazao je Vujović.

On upozorava da ruski uticaj ne prestaje samim ulaskom neke države u Evropsku uniju, navodeći primjer Mađarske i ukazujući da Crna Gora, zbog svojih specifičnosti, može biti posebno osjetljiva na takav uticaj.

„Jer ne zaboravimo na ruski uticaj u nekim zemljama EU, npr. donedavno u Mađarskoj. A ne smijemo nikada prenebregnuti da je potencijal za taj uticaj mnogo veći u CG iz niza razloga, nego u bilo kojoj drugoj državi EU“, zaključio je Vujović.