Biserko: Vučić podgrijava koncept „srpskog sveta“ protiv evropske Crne Gore

Poruke predsjednika Srbije Aleksandra Vučića povodom dvije decenije crnogorske nezavisnosti nijesu slučajan politički komentar, već nastavak dugogodišnje politike osporavanja crnogorske državnosti i identiteta, ocjenjuje predsjednica Helsinškog odbora za ljudska prava u Srbiji Sonja Biserko.

U razgovoru za portal ETV, Biserko upozorava da značajan dio srpske političke elite ni nakon dvije decenije nije prihvatio činjenicu da je Crna Gora samostalna država, već je i dalje posmatra kao dio „srpskog nacionalnog prostora“. Prema njenim riječima, Vučićeva retorika ima dvostruku funkciju — da u jeku unutrašnje političke krize mobiliše nacionalističko biračko tijelo u Srbiji, ali i da kroz politički i medijski pritisak oslabi evropski kurs Crne Gore i produbi unutrašnje podjele u zemlji.

„Reakcija predsjednika Srbije Aleksandra Vučića na godišnjicu crnogorske nezavisnosti prije svega je podsjetnik da veliki dio srpske političke elite nije prihvatio novu realnost nastalu raspadom Jugoslavije.“

Crna Gora za Beograd i dalje dio „srpskog prostora“

Ona navodi da za Beograd Crna Gora nikada nije bila samo pitanje susjedne države, već i pitanje identitetskog, istorijskog i geopolitičkog prostora koji dio političke elite i dalje smatra „srpskim kulturnim i nacionalnim prostorom“.

„Obnova crnogorske nezavisnosti 2006. godine za njih simbolizuje ‘gubitak države’. Vučić je upravo povodom dvadeset godina nezavisnosti ponovo insinuirao da je crnogorska državnost ‘vještačka’, nestabilna ili antisrpska, uz poruku da se odvajanje ne bi dogodilo da su oni tada bili na vlasti.“

Unutrašnja kriza u Srbiji i mobilizacija kroz pitanje Crne Gore

Biserko smatra da Vučićeva reakcija ima i važnu unutrašnjopolitičku dimenziju, posebno u kontekstu krize u Srbiji koja traje duže od godinu i koja je, kako ocjenjuje, ozbiljno narušila njegov legitimitet.

„Pokušaj mobilizacije javnosti kroz pitanje Crne Gore polazi od činjenice da u toj zemlji živi značajan broj Srba, kao i od snažnog uticaja Srpske pravoslavne crkve, koji dodatno podstiču političku polarizaciju oko identitetskih pitanja.“

Evropski put Crne Gore meta političkih pritisaka

Prema njenim riječima, jedan od ključnih motiva zvaničnog Beograda jeste nastojanje da uspori evropski put Crne Gore, koja trenutno ima realne šanse da u naredne dvije do tri godine postane članica Evropske unije.

„Zato Vučić kroz politički i medijski uticaj podgrijava tenzije između koncepta ‘srpskog sveta’ i proevropske orijentacije Crne Gore. Takva politika otežava konsolidaciju proevropskog kursa i produbljuje unutrašnje podjele u zemlji.“

Balkan ponovo prostor međunarodnog nadmetanja

Govoreći o širem geopolitičkom kontekstu, Biserko upozorava da Balkan ponovo postaje prostor pojačanog nadmetanja međunarodnih aktera, što dodatno komplikuje regionalne odnose.

„Vučić, koji je u međuvremenu izgubio dio povjerenja međunarodnih partnera, u takvim okolnostima pokušava da destabilizacijom susjeda i regiona očuva uticaj u Crnoj Gori, relativizuje crnogorski identitet i spriječi regionalnu konsolidaciju, kako bi Beograd zadržao ulogu arbitra na Zapadnom Balkanu.“

„Tu politiku je veoma vješto vodio tokom prethodnih četrnaest godina, ali ostaje otvoreno pitanje koliko je ona danas još održiva.“