Ozbiljne praznine između formalnih garancija LGBT prava i njihove primjene u praksi
Najnoviji godišnji izvještaj organizacije ILGA-Europe o stanju ljudskih prava LGBTI osoba u Evropi i Centralnoj Aziji potvrđuje da Crna Gora, uprkos postojećem zakonodavnom okviru, i dalje bilježi ozbiljne praznine između formalnih garancija i njihove primjene u praksi, saopštila je Asocijacija Spektra.
Izvještaj, kažu, ukazuje na kontinuirane izazove u oblasti zaštite od nasilja i govora mržnje, nedovoljno efikasne mehanizme institucionalne zaštite, kao i na izostanak zakona koji bi omogućio pravno prepoznavanje rodnog identiteta na osnovu samoodređenja.
- Iako Crna Gora ima antidiskriminacioni okvir koji obuhvata seksualnu orijentaciju i rodni identitet, izvještaj bilježi da implementacija ostaje nedosljedna, a institucionalni odgovor na nasilje i diskriminaciju često neadekvatan. Posebno zabrinjava činjenica da trans osobe i dalje nemaju mogućnost da pravno usklade rodni identitet bez medicinskih i drugih retrogradnih uslova, što onemogućava da u potpunosti budu adekvatno prepoznati unutar pravnog sistema, i stavlja u stanje stalne institucionalne neizvjesnosti, ističe se u saopštenju.
Izvještaj, dodaju, sažima i ključne nalaze institucija Evropske unije.
- U junu je Evropski parlament u svom periodičnom izvještaju o Crnoj Gori ukazao na činjenicu da Nacrt zakona o pravnom prepoznavanju rodnog identiteta nije usvojen tokom 2024. godine, uprkos tome što je njegovo donošenje predviđeno Programom pristupanja EU. U novembru je i Evropska komisija konstatovala da, uprkos određenom napretku, Crna Gora i dalje ima neispunjene obaveze u ključnim pregovaračkim poglavljima 23 i 24, te da Zakon o pravnom prepoznavanju rodnog identiteta na osnovu samoodređenja još uvijek nije usvojen, iako su prethodne zakonodavne procedure i konsultacije završene. Istovremeno, Zakon o zabrani diskriminacije i Zakon o životnom partnerstvu lica istog pola ostaju bez pune implementacije, uz kašnjenja koja u pojedinim segmentima traju duže od pet godina, navodi Spektra.
Napominju i da je u okviru Programa pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji, usvajanje Zakona o pravnom prepoznavanju rodnog identiteta na osnovu samoodređenja jasno definisana obaveza u okviru Poglavlja 23. Predstojeći rok za usvajanje ovog zakona je zato test političke odgovornosti, kao i krajnja prilika da Vlada i nadležne institucije otklone jednu od ključnih neusklađenosti na koje međunarodni izvještaji godinama ukazuju.
- U trenutku kada širom Evrope jačaju napadi na ljudska prava i pokušaji njihovog sistematskog potkopavanja, ovo pitanje prevazilazi tehničko usklađivanje sa standardima EU, i predstavlja jasno političko opredjeljenje: da li će Crna Gora stati uz svoje građanke i građane i garantovati im jednako dostojanstvo i pravnu sigurnost, ili će nastaviti da odlaže obaveze i time pokazati da evropski put razumije kao puku formu, a ne kao vrijednosnu obavezu, zaključuje se u saopštenju.