Jačanjem opština ubrzava se evropski put Crne Gore
Zajednica opština Crne Gore dostavila je poslanicima Skupštine 45 amandmana na Prijedlog zakona o lokalnoj samoupravi, koje je jednoglasno utvrdio Upravni odbor Zajednice, u kojem su svi predsjednici opština i gradonačelnici.
U saopštenju se navodi da Prijedlog zakona predstavlja određeni napredak u pravcu jačanja saradnje centralnih i lokalnih vlasti, kroz institucionalizaciju Savjeta za lokalnu samoupravu kao novog radnog tijela Vlade, kao i kroz veće uključivanje ministarstava u rad lokalnih samouprava.
Međutim, Zajednica opština upozorava da se istovremeno predloženim rješenjima dodatno jača centralizacija i ograničava ustavna i evropska garancija lokalne samouprave.
- Amandmani predstavljaju doprinos opština ispunjavanju preporuka Savjeta Evrope državama kandidatima, a najvećim dijelom su usmjereni na usklađivanje sa Ustavom Crne Gore i Evropskom poveljom o lokalnoj samoupravi - ističe se u saopštenju.
Zajednica podsjeća da je Kongres lokalnih i regionalnih vlasti Savjeta Evrope 2024. godine konstatovao da je Crna Gora najcentralizovanija država u Evropi, uz jasne preporuke za jačanje decentralizacije i unapređenje položaja opština. Nakon toga, kako se navodi, ostvaren je određeni napredak kroz vraćanje nadležnosti u oblasti planiranja prostora i izgradnje objekata, što je doprinijelo jačanju lokalnih prihoda i razvoju.
- Kongres je, u okviru postmonitoring procesa, sačinio Mapu puta koja je početkom juna 2026. godine dostavljena Vladi Crne Gore, sa dodatno preciziranim preporukama koje su osnova za predložene amandmane Zajednice opština - dodaje se.
Zajednica ističe da je tokom dvogodišnjeg procesa izrade Predloga zakona više puta dostavljala primjedbe i sugestije, u skladu sa zajedničkim stavovima svih opština, od kojih je dio prihvaćen, te se očekuje da poslanici i Vlada preostale amandmane uzmu u razmatranje.
Status grada i finansijske obaveze opština
Zajednica opština traži brisanje odredbe kojom se opštini onemogućava sticanje statusa grada zbog poreskih i drugih dugova prema državi, uz ocjenu da je takvo rješenje suprotno Ustavu i Evropskoj povelji o lokalnoj samoupravi.
Ukazuje se da su brojni dugovi opština nastali usljed prenosa državnih nadležnosti bez obezbijeđenih finansijskih sredstava.
- Tražimo brisanje uslova koji se odnosi na administrativne kapacitete za buduće, neizvjesne nadležnosti, kao i odredbi o osnivanju gradskih opština, uz ocjenu da pravni okvir nije u potpunosti uređen - navodi se, pored ostalog, iz Zajednice opština.
Finansiranje državnih nadležnosti iz lokalnih budžeta
Zajednica traži brisanje odredbe kojom se opštine obavezuju da finansiraju dio sistema socijalne i dječje zaštite, uz ocjenu da se radi o izvornoj nadležnosti države.
Navodi se da bi takvo rješenje narušilo finansijsku autonomiju opština i pravo na sopstveni budžet.
Postupci razrješenja i pravna sigurnost
Traže da se predsjedniku opštine, u slučaju pokretanja postupka razrješenja zbog nevršenja prenesenih nadležnosti, obavezno omogući izjašnjenje.
Zajednica upozorava i na potrebu usklađivanja postupaka sa Ustavom i obezbjeđivanja finansijskih i pravnih pretpostavki za izvršavanje prenesenih poslova.
Međuopštinska saradnja i nedostatak kadrova
Predlaže se omogućavanje obavljanja pojedinih funkcija lokalne uprave kroz međuopštinsku saradnju, kako bi se prevazišao nedostatak stručnih kadrova u opštinama.
Očuvanje lokalne autonomije
Zajednica opština traži brisanje više odredbi koje, kako se navodi, narušavaju ustavnu autonomiju lokalne samouprave, uključujući:
- mogućnost poništavanja odluka lokalnih skupština zbog manjih proceduralnih propusta
- proširene razloge za razrješenje predsjednika opštine
- ograničavanje odborničkih naknada
- obavezno propisivanje organizacionih službi bez uvažavanja lokalnih potreba
- Sporno je i rješenje po kojem Vlada može skratiti mandat lokalnoj skupštini, uz ocjenu da Ustav predviđa samo mogućnost raspuštanja, ali ne i skraćivanja mandata - navode iz Zajednice opština.
Partnerstvo centralne i lokalne vlasti
Dio amandmana, kako ističu, usmjeren je na jačanje ravnopravnog partnerstva centralnih i lokalnih vlasti u pripremi zakona i strateških dokumenata.
- Predloženo je i uvođenje odgovornosti za rukovodioce državnih organa koji ne dostavljaju tražene podatke opštinama ili ne obrazlažu neprihvatanje njihovih stavova, uz ocjenu da saradnja mora biti obostrana i ravnopravna obaveza svih nivoa vlasti - zaključuje se u saopštenju.