CGO: Obrazovanje predsjednika opština i dalje nije potpuno transparentno
Podaci o obrazovanju predsjednika četiri opštine nijesu dostupni na njihovim zvaničnim internet stranicama, dok za predsjednika Rožaja javno dostupan podatak o obrazovanju nije pronađen ni na jednom izvoru, pokazuje analiza Centra za građansko obrazovanje (CGO).
Analiza obrazovnih profila predsjednika svih 25 jedinica lokalne samouprave pokazuje da 20 njih ima visoko obrazovanje, ali da podaci o kvalifikacijama nijesu jednako dostupni javnosti.
Viša pravna savjetnica u Centru za građansko obrazovanje (CGO) Snežana Kaluđerović ukazuje da građani moraju imati mogućnost da provjere podatke o obrazovanju lokalnih čelnika, posebno jer oni upravljaju javnim resursima.
- Centar za građansko obrazovanje (CGO) analizirao je javno dostupne podatke o obrazovnim profilima predsjednika svih 25 jedinica lokalne samouprave u Crnoj Gori – 23 opštine, Glavnog grada Podgorice i Prijestonice Cetinje – na osnovu informacija objavljenih na zvaničnim internet stranicama lokalnih samouprava i drugih javno dostupnih izvora - navodi se u saopštenju.
Analiza pokazuje da većina predsjednika opština ima završeno visoko obrazovanje, ali i da transparentnost njihovih biografija nije ujednačena. U pojedinim slučajevima javnosti nijesu dostupni ni osnovni podaci o obrazovanju.
- Formalno visoko obrazovanje nije zakonski uslov za obavljanje funkcije predsjednika opštine, ali građani i građanke imaju pravo na potpune, tačne i provjerljive informacije o kvalifikacijama osoba kojima su povjerili upravljanje lokalnim zajednicama i raspolaganje javnim resursima - navodi CGO.
Većina predsjednika opština ima visoko obrazovanje
Od 25 predsjednika opština, kako pokazuju podaci CGO-a, 20 ima završeno visoko obrazovanje, bilo da je riječ o osnovnim, specijalističkim ili master studijama.
- Dva predsjednika opština imaju završenu višu, odnosno strukovnu školu, koja ne predstavlja univerzitetski nivo obrazovanja, dok dva imaju završenu srednju školu. Za predsjednika Opštine Rožaje, Rahmana Husovića, nije pronađen nijedan javno dostupan podatak o obrazovanju - ističu iz CGO-a.
Posmatrano prema oblastima obrazovanja, najzastupljeniji su pravni i ekonomski fakulteti, koje je završilo ili na kojima se školovalo gotovo polovina predsjednika opština.
- Slijede tehničke, prirodne, medicinske i društveno-humanističke oblasti. Osam predsjednika opština, odnosno 32 odsto, ima završene magistarske, specijalističke ili doktorske studije, uključujući jednog doktora nauka iz oblasti elektrotehnike i jednog doktoranta ekonomskih nauka - navodi Kaluđerović.
Istovremeno, napominju u CGO-u, deset predsjednika opština, odnosno 40 odsto, steklo je diplomu, u cjelini ili djelimično, na visokoškolskim ustanovama van Crne Gore, najčešće u Srbiji i Bosni i Hercegovini, ali i na Kosovu, u Hrvatskoj i SAD.
Podaci o obrazovanju nijesu jednako dostupni
Analiza pokazuje da četiri opštine ne objavljuju podatke o obrazovanju svojih predsjednika na zvaničnim internet stranicama.
- Riječ je o Mojkovcu, Petnjici i Plužinama, dok za predsjednika Opštine Rožaje podaci nijesu pronađeni ni na jednom javno dostupnom izvoru - napominju iz CGO-a, dodajući da u slučaju Opštine Plav podaci nijesu dostupni na zvaničnom sajtu opštine, već samo na posebnoj internet stranici predsjednika opštine.
- Objavljivanje potpunih biografija, uključujući podatke o formalnom obrazovanju, trebalo bi da bude minimum standarda transparentnosti svake lokalne samouprave - ocjenjuje Kaluđerović.
Provjera diploma treba da obuhvati sve zaposlene
Ovi nalazi, ističu, nadovezuju se na raniju inicijativu CGO-a upućenu svim predsjednicima opština da, u skladu sa članom 72 Zakona o lokalnoj samoupravi, pokrenu sistematsku provjeru personalnih dosijea svih zaposlenih u organima lokalne uprave i javnim preduzećima, radi utvrđivanja vjerodostojnosti obrazovnih isprava na osnovu kojih su zasnovali radni odnos.
CGO podsjeća da je Ministarstvo prosvjete, nauke i inovacija još u maju 2024. godine formiralo Međuresorsku radnu grupu za provjeru obrazovnih isprava, dok Vladina komisija već sprovodi provjere hiljada sumnjivih diploma na državnom nivou.
- Opštine bi trebalo da uspostave saradnju sa Ministarstvom radi verifikacije diploma, formiraju posebne komisije ili radne grupe za provjeru personalnih dosijea i redovno obavještavaju javnost o rezultatima tih provjera - navodi CGO.
U toj NVO smatraju da bi rezultate tih postupaka trebalo objediniti u javno dostupan registar provjerenih obrazovnih isprava, uz obavezu pokretanja odgovarajućih postupaka u svim slučajevima u kojima se utvrde nepravilnosti ili nezakonitosti.
- Problem nije u tome koji nivo formalnog obrazovanja imaju predsjednici opština, već u tome da javnost mora imati mogućnost da provjeri podatke o njihovim kvalifikacijama - ističe Kaluđerović.
CGO ocjenjuje da nedostatak sistemske provjere obrazovnih isprava može imati višestruke negativne posljedice, od narušavanja kvaliteta javne uprave i jednakih uslova zapošljavanja do slabljenja povjerenja građana i integriteta lokalnih institucija.
Pozivaju sve jedinice lokalne samouprave da na svojim zvaničnim internet stranicama objave potpune i ažurne biografije predsjednika opština, uključujući podatke o obrazovanju, te da sprovedu sistematsku provjeru obrazovnih isprava svih zaposlenih u saradnji sa Ministarstvom prosvjete, nauke i inovacija, uz redovno informisanje javnosti o rezultatima tih provjera.
- Povjerenje u lokalnu samoupravu počinje od transparentnosti. Ako građani ne mogu provjeriti ni osnovne podatke o kvalifikacijama onih koji upravljaju njihovim opštinama, teško je očekivati puno povjerenje u institucije koje predstavljaju - zaključuje Kaluđerović.