Usvojena nova interpretacija Evropske konvencije o ljudskim pravima u vezi sa migracijama

Sve članice Savjeta Evrope, njih ukupno 46, podržale su danas novu interpretaciju Evropske konvencije o ljudskim pravima u vezi sa migrantima, uključujući kontroverzno korišćenje deportacionih centara u trećim zemljama. Taj potez su kritikovale organizacije za ljudska prava, izražavajući bojazan da bi mogao oslabiti zabranu mučenja i zaštitne mehanizme za migrante koji su došli u Evropu.

Neobavezujuća politička deklaracija, usvojena na sastanku u Kišinjevu, dolazi kao posljedica poziva pojedinih članica Savjeta Evrope za stroži pristup u borbi protiv ilegalnih migracija i za olakšano deportovanje migranata.

- Deklaracijom se podvlači da države imaju neporecivo suvereno pravo da kontrolišu ulazak i boravak stranih državljana, kao i da je državama podjednako obaveza i nužnost da brane svoje granice u skladu sa Konvencijom - saopštio je Savjet Evrope nakon što su u glavnom gradu Moldavije deklaraciju podržali šefovi diplomatija svih zemalja članica ovog panevropskog tijela.

U deklaraciji se navodi da države koje su „izložene masovnim dolascima (migranata)“ mogu sprovoditi nove pristupe odvraćanju neregularnih migracija, uključujući „povratne centre u trećim zemljama“ i saradnju sa zemljama tranzita.

Savjet Evrope nadzire rad Evropskog suda za ljudska prava, najvišeg suda koji se bavi primjenom Evropske konvencije o ljudskim pravima.

Portparolka organizacije PICUM sa sjedištem u Briselu Kijara Kateli ocijenila je da bi deklaracijom mogli biti oslabljeni i Sud u Strazburu i sama Konvencija.

- Vlade u suštini nastoje da vrše pritisak na nezavisni sud da oslabi odavno uspostavljene zaštite ljudskih prava kako bi se olakšale deportacije – uz rizik deportovanja ljudi tamo gdje se mogu suočiti sa torturom, nehumanim ili ponižavajućim tretmanom, ili mogu ostati bez medicinske njege od koje im zavisi život - izjavila je Kateli.

Direktorka kancelarije Amnesti internešenala za evropske institucije Iv Gedi saopštila je da je „sistem ljudskih prava na dva kolosijeka, zasnovan na migracionom statusu, uvreda osnovnog principa da su ljudska prava univerzalna“.

Italija je prošle godine u takozvane „centre za povratak“ u Albaniji poslala nekoliko desetina migranata kojima nije bilo dozvoljeno da ostanu u zemlji, čime je postala prva članica Evropske unije koja je odbijene migrante prebacila u zemlju van EU – i to u državu koja nije ni njihova matična zemlja, niti zemlja kroz koju su prošli na putu ka teritoriji EU.

Aktivisti za ljudska prava takve politike ocjenjuju nehumanim i porede ih sa deportacionim politikama predsjednika SAD-a Donalda Trampa.

EU je postepeno zaoštravala migracionu politiku nakon što su 2024. godine krajnje desničarske partije preuzele vlast u pojedinim državama članicama.

Prošle godine lideri devet zemalja Evropske unije – Austrije, Belgije, Češke, Danske, Estonije, Italije, Letonije, Litvanije i Poljske potpisali su otvoreno pismo u kojem tvrde da im Evropska konvencija o ljudskim pravima onemogućava proterivanje stranih kriminalaca.

Ove zemlje smatraju da način na koji Sud u Strazburu tumači Konvenciju u slučajevima koji se tiču protjerivanja stranih državljana – osoba osuđenih za krivična djela štiti „pogrešne ljude“ i nameće previše ograničenja pri odlučivanju ko može biti protjeran.

Komesar Evropske unije za migracije Magnus Bruner pozdravio je deklaraciju kao „važan korak“ ka objedinjavanju migracione politike.

- Ona jača naš pristup pravednoj i čvrstoj migracionoj politici u Evropi. Migracije su zajednički izazov koji zahtijeva zajednička rješenja - rekao je Bruner.

Nakon potpisivanja deklaracije, glavni sekretar Savjeta Alen Berse kazao je da će ona pomoći u usmjeravanju našeg rada, kao i rada nacionalnih vlasti i domaćih sudova.