Pod budnim okom Rusije: U Jermeniji se danas održavaju parlamentarni izbori

Jermenija, kavkaska država sa tri miliona stanovnika, održaće danas parlamentarne izbore za izbor članova devetog saziva Narodne skupštine.

To će biti prvi izbori nakon što je azerbejdžanska vlada krajem 2023. godine protjerala sve etničke Jermene i Republiku Arcah iz njihove domovine u Nagorno-Karabahu.

Prema zvaničnim podacima koje je objavila Centralna izborna komisija Jermenije, ukupan broj građana sa pravom glasa iznosi 2.489.031.

Prijave Izbornoj komisiji podnijelo je 19 političkih subjekata. Vladajuća Partija građanskog ugovora, najveća opoziciona snaga u parlamentu Jermenski savez, kao i Jaka Jermenija Samvela Karapetjana učestvovaće na izborima. Treća politička snaga u parlamentu, Republikanska stranka, odlučila je da ne učestvuje.

Ovi izbori biće pod budnim okom Moskve, koja pojačava pritisak na ovu bivšu sovjetsku republiku s ciljem očuvanja svog uticaja, piše Rojters.

Jermenija je izložena prijetnjama Kremlja, koji nastoji da spriječi približavanje Jerevana zapadnom svijetu pod vođstvom premijera Nikole Pašinijana.

Rusija je prošle sedmice zaprijetila zemlji obavezujućim mjerama u vezi sa sporazumima o snabdijevanju jeftinom naftom i gasom ukoliko Jerevan nastavi svoje korake ka pridruživanju Evropskoj uniji.

Jermenija je 2025. godine usvojila zakon čiji je cilj pokretanje procesa pristupanja EU.

Pašinijan, saveznik američkog predsjednika Donalda Trampa i prozapadno orijentisan, prema anketama je ubjedljivi favorit za pobjedu na izborima 7. juna kao lider svoje stranke Građanski ugovor (KP), suočavajući se sa nekoliko proruskih partija.

Na vlasti od 2018. godine, ovaj 51-godišnji bivši novinar najavio je u srijedu da će nakon izbora otputovati u Rusiju na sastanak sa predsjednikom Vladimirom Putinom, prema navodima ruske agencije Interfaks.

Nedavno je Pašinijan odbacio predlog Putina da se održi referendum o pristupanju Jermenije Evropskoj uniji.

Putin je prošle sedmice pozvao Jerevan da organizuje referendum „što je prije moguće“, navodeći da je za Jermeniju nemoguće da uskladi članstvo u EU sa ostankom u Evroazijskoj ekonomskoj uniji (EAEU), koju predvodi Moskva.

Pašinijan je u video obraćanju objasnio da bi bilo nelogično organizovati referendum dok Jermenija zvanično ne podnese zahtjev za članstvo u EU.

Jermenija i Rusija, koje dijele vjekove zajedničke istorije, formalno su saveznici. Međutim, Jerevan kritikuje Moskvu jer nije pružila pomoć tokom rata sa Azerbejdžanom 2023. godine i sada traži podršku Evropske unije i Sjedinjenih Američkih Država.

Prema riječima Pašinijana, jermensko-ruski odnosi trenutno se nalaze u fazi transformacije.

- Gradimo nove odnose sa Rusijom i uvjeren sam da ćemo uspjeti, posebno zato što su naši odnosi otvoreni i iskreni - rekao je premijer Jermenije.

Rusko zastrašivanje Jerevana, zajedno sa nizom ograničenja i privremenih zabrana jermenskog izvoza, odražava opšti pad uticaja Moskve, koja je opterećena ratom u Ukrajini.

Od Havane do Karakasa, preko Beograda i centralnoazijskih stepa, uticaj Kremlja slabi među njegovim bivšim saveznicima, kojima se približavaju Evropska unija i Sjedinjene Američke Države, navodi Rojters.

Jermenija je dugo imala koristi od ruske podrške i domaćin je ruske vojne baze. Međutim, prošlog mjeseca potpisan je sporazum o partnerstvu između Jerevana i Vašingtona, što je dodatno uznemirilo Rusiju.

- Naravno, duboko smo zabrinuti zbog politike približavanja jermenskih vlasti evroatlantskoj zajednici, čija je suština usmjerena protiv Moskve - izjavila je nedavno portparolka ruskog Ministarstva vanjskih poslova Marija Zaharova.

Za ruske analitičare, Rusija se suočava sa koordinisanim pokušajem Zapada da je potisne iz regiona Južnog Kavkaza, čiji je Jermenija dio.

Posjeta ukrajinskog predsjednika Volodimira Zelenskog Jermeniji tokom sastanka evropskih lidera prošlog mjeseca dodatno je podigla tenzije.

Od tada je Rusija privremeno zabranila uvoz brojnih jermenskih proizvoda, zaprijetila obustavom izvoza nafte i gasa, povukla svog ambasadora iz Jermenije i nagovijestila mogućnost isključenja Jerevana iz Evroazijske ekonomske unije.

Moskva se takođe žali na rastuće „neprijateljstvo“ u Evropi, dok Evropska unija nudi perspektivu članstva državama u kojima je Rusija nekada imala snažan uticaj.

Viktor Orban, mađarski saveznik Vladimira Putina i protivnik pomoći EU Ukrajini, izgubio je vlast u aprilu od proevropskog kandidata.

Predsjednik Srbije Aleksandar Vučić, takođe saveznik Rusije, pod pritiskom je Kremlja nakon odluke njegove zemlje da ukine bezvizni režim za ruske državljane u okviru procesa pristupanja EU.

Uticaj Moskve slabi i u Pridnjestrovlju, separatističkoj enklavi pod kontrolom ruskih snaga, koja je međunarodno priznata kao dio Moldavije, čije sadašnje vlasti teže članstvu u Evropskoj uniji, zaključuje Rojters, a prenosi Beta.