Crna Gora u mreži ruske agenture

Imamo ozbiljne bezbjednosne operativne informacije da će najavljeno zatvaranje novih pregovaračkih poglavlja biti praćeno koordinisanim hibridnim djelovanjem, u koje su uključeni zvaničnici najmanje dvije države iz regiona – saopštio je premijer Milojko Spajić na mreži X krajem avgusta.

Napisao je i da „takve aktivnosti imaju za cilj destabilizaciju Crne Gore, uz očekivanu podršku pojedinih političkih aktera i dijela medijske scene u našoj zemlji“.

Ruski hibridni uticaj nije pominjao, iako je Crna Gora duže od decenije žrtva malignih ruskih prijetnji, opstrukcija, snažnog medijskog pritiska. Rusija je stajala, kako se vjeruje, i iza plana za pokušaj državnog udara u našoj zemlji 2016.

Osim toga, nezvanične informacije ukazuju i na činjenicu da je uloga Rusije bila značajna u izbornom procesu 2020. godine kada je smijenjena vlast i rukovođenje državom preuzele upravo proruske društveno-političke elite. I sam Spajić je, kao kadar Crkve Srbije koja je konstituisala prvu prorusku i prosrpsku vladu, tako ušao u politiku.

Crkva Srbije je jedan od najunčikovitijih instrumenata Rusije u širenju uticaja i malignih prijetnji na prostoru država bivše SFRJ, ali njeno djelovanje nije u fokusu crnogorskih službi bezbjednosti.

POROZNE GRANICE

Kao što, čini se, ovdašnje službe (premrežene rusko-srpskom agenturom nakon 2020) ni ne pokušavaju da se obračunaju sa ruskim uticajima i saradnicima.

Tako u našu zemlju nesmetano uđu i borave i ruski državljani koji su na „crnim listama“ ne samo Evrope, nego i Sjedinjenih Američkih Država.

Da je Crna Gora pod ozbiljnim udarom ruskih službi bilo je jasno iz policijskog saopštenja 5. jula kada je kod tri ruska državljanina pronađena veća količina, kako je istaknuto, skupe, sofisticirane digitalne opreme i uređaja, za koju nijesu posjedovali dokumentaciju, niti su dali jasno objašnjenje o njenom porijeklu i namjeni, nakon čega im je otkazan boravak.

Iz policije su tada naglasili da u saradnji sa Agencijom za nacionalnu bezbjednost preduzimaju dalje koordinisane mjere i radnje kako bi bile utvrđene sve okolnosti boravka trojice ruskih državljana u Crnoj Gori. Do danas nije saopšteno do kakvih je informacija istraga dovela.

Kao što ne znamo ni rezultate istrage o namjerama dvoje ruskih državljana, uhapšenih 23. septembra na tivatskom aerodromu, kod kojih je pronađena velika količina neprijavljene IT opreme i ljekova, kao i veća količina keša. Sve je bilo upakovano, kako je saopštila policija, u čak 19 kofera.

Na teret su im stavljena krivična djela krijumčarenje i pranje novca. Iz policije je tada saopšteno da je u istragu uključena i međunarodna obavještajna zajednica.

Nema informacija da li je ovo dvoje ruskih državljana i dalje u pritvoru, kao ni podataka s kakvim planom su stigli u Crnu Goru.

SLUČAJ ZVINČUK

I dok je premijer na mreži X jadikovao kako se pribojava malignog uticaja na evropske integracije Crne Gore od „najmanje dva zvaničnika iz regiona“, u našu zemlju je stigao „gost“ iz Rusije – preko regiona. Bez ikakvih problema Mihail Zvinčuk, bivši oficir ruske vojske, šef jedne od najuticajnijih ruskih propagandnih mreža - „Ribar“, koji je od juna 2023. na „crnoj listi“ EU ušetao je u Crnu Goru. Zvinčuk je pod sankcijama EU, kako je nedavno podsjetio portparol ove organizacije Kristijan Vigand, zbog „svoje uloge u podržavanju agresorskog rata Rusije protiv Ukrajine i širenja dezinformacija i prokremaljske propagande“. Zvinčuk je nepoželjan i u Velikoj Britaniji zbog povezanosti sa operacijama stranog uticaja i informacionog ratovanja, dok su Sjedinjene Američke Države 2024. ponudile do 10 miliona dolara za informacije o osobama povezanim sa mrežom „Ribar“.

U Crnu Goru je, međutim, sa suprugom i saradnicima, ušao bez ikakvih problema 7. oktobra, smjestio se u jednom hotelu u Risnu, a uhapšen je dva dana kasnije, 9. oktobra rano ujutro.

Informaciju da je odani saradnik Vladimira Putina, njegov stručnjak za hibridne operacije, stigao u Crnu Goru, prema dostupnim informacijama, našim službama dala je Velika Britanija.

Tek tada je uslijedila akcija hapšenja, koju je policija spektakularno najavila u jednom mediju, nezvanično saopštavajući kako su Zvinčuk i njegovi saradnici „praćeni danima“. Vjerovatno jesu praćeni danima, ali ne od naših službi, već stranih, jer su prije Crne Gore ruski propagandista i njegov tim boravili u Bosni i Hercegovini, đe su, očito, pratili izbore koji su organizovani 4. oktobra.

Prije zvaničnog saopštenja policije, nakon hapšenja Zvinčuka, oglasio se premijer Spajić poručujući na mreži X kako Crna Gora štiti svoje interese i da niko neće ugroziti njenu evropsku budućnost.

- Upozoravali smo da pokušaji hibridnog djelovanja i destabilizacije Crne Gore neumorno prate naš evropski put - napisao je, pored ostalog, opet ne pominjući ruske maligne uticaje.

I čitavog dana pravljen je spektakl od hapšenja Zvinčuka – brujali su mediji i društvene mreže.

A onda, kasno popodne, hladan tuš – spektakl je završen - ništa od hapšenja. Policija je saopštila da su Zvinčuk i njegov tim slobodni, istina, sa odlukom o protjerivanju iz Crne Gore. Saopšteno je da im je zaplijenjena „sofisticirana digitalna oprema i uređaji, uključujući opremu visoke rezolucije, dron, kameru, GoPro kameru, kao i više telefonskih uređaja“.

SARADNIČKA MREŽA U SISTEMU?

Iz Crne Gore Zvinčuk je otputovao u Srbiju, a 11. oktobra se vratio u Rusiju. Po dolasku u Moskvu poručio je da to neće biti njihov „posljednji put na Balkan, rad tima se nastavlja“, ističući da su uspostavili dobru saradnju sa lokalnim strukturama.

Za „Izvestiju“ Zvinčuk je kazao da su „u suštini ... potvrdili da se u zemlji u kojoj Rusi čine jednu dvadesetinu stanovništva, a ekonomija u potpunosti zavisi od Rusije, bezbjednosne službe prema Rusima ne odnose baš najbolje“.

Novinama je ispričao, kako je prenijela Antena M, da je tim nesmetano radio u Kotoru i na drugim lokacijama oko dan i po, prije nego što su odlučili da zvanično kontaktiraju Crkvu Srbije na Cetinju, poslije čega su privedeni.

Iz javnosti dostupnih informacija, a vrlo su šture, proizilazi da su i dva tima koja su prije njegovog boravila u Crnoj Gori nesmetano radila.

Trojica ruskih državljana uhapšena su 5. jula na teritoriji Pljevalja, u blizini graničnog prijelaza sa Srbijom, kada su se pripremali da napušte Crnu Goru. Znači, „posao“ zbog kojeg su došli, vjerovatno su i obavili. Ali, do danas ne znamo s kojim su zadatkom boravili u našoj zemlji.

Drugi slučaj hapšenja, 23. septembra na tivatskom aerodromu, takođe budi ozbiljne sumnje u povezanost ljudi iz sistema sa ruskim „turistima“ koji rovare po Crnoj Gori. Jasno je da je sa tolikom količinom opreme i keša teško neopaženo preći granicu bilo koje zemlje, pa i naše. Logično je pretpotstaviti da je neko trebalo da ih pušti bez kontrole. I, vjerovatno, bi nesmetano otišli da nije bilo međunarodne obavještajne zajednice, koja je pomenuta u policijskom saopštenju.

Slučaj Zvinčuk je jasan – ne treba biti veliki stručnjak, pa zaključiti kojim „poslom“ su se on i njegov tim našli, prvo u BiH, pa u Crnoj Gori.

KO JE LOGISTIKA „GOSTIMA“ IZ RUSIJE

Za ozbiljnu državu ova tri slučaja otvorila bi ozbiljno pitanje – kako se desilo da svi ovi ljudi, sa ovakvom opremom, uz to Zvinčuk je na „crnoj listi“ EU, uđu bez ikakvih problema u Crnu Goru.

Informacija, pa ni nezvaničnih, o tome s kim su ovđe bili u kontaktu, kako su obezbijedili smještaj, odnosno đe su bili prijavljeni, ko im je bio logistika, što im je bio plan – nema.

I bez obzira na sve ove događaje upečatljivo je koliko crnogorski zvaničnici ćute o ruskom malignom uticaju u Crnoj Gori.

Umjesto o ruskim, premijer govori o hibridnim prijetnjama iz regiona.

Međutim, ni on, kao ni službe bezbjednosti, nijesu objasnile kako se „spektakularna akcija“ hapšenja Zvinčuka i njegovog tima, koju je ekskluzivno od ranih jutarnjih sati, objavljujući i fotografije, pratio jedan medij, u kasnim popodnevnim satima pretvorila u puko protjerivanje, odnosno otkaz boravka u našoj zemlji.

Dogodilo se baš onako kako je to tokom dana u Skupštini Crne Gore, na sjednici plenuma, najavio lider proruske i prosrpske Demokratske narodne partije Milan Knežević, kada je, pored ostalog, pitao - a, što ako se ispostavi da su to novinari.

I ispostavilo se baš tako. Zvinčuk je tvrdio da je u Crnu Goru stigao kako bi radio reportaže, ali ne znamo da li mu je upute za te priče davao upravo Knežević, koji je očito bio obaviješten o njegovom boravku u našoj zemlji.

Knežević, koji je do skoro bio dio parlamentarne većine, bio je i jedan od optuženih i prvostepeno osuđenih za slučaj planiranja državnog udara u izbornoj noći 2016, zajedno sa sadašnjim predsjednikom Skupštine Crne Gore Andrijom Mandićem i dvojicom oficira ruske službe GRU, te grupom srpskih državljana. Očekivano, nakon što su proruske i prosrpske partije preuzele vlast u Crnoj Gori 2020. godine, slučaj „državni udar“ je „pao“, a svi optuženi pravosnažno oslobođeni. Pa i oni koji su priznali da su bili dio ove priče.

SUROVI ZLOČIN

A da li je dio ruske maligne mreže za destabilizaciju Crne Gore bio i ruski državljanin Mihail Nikolajevič Šabunjin (30) koji je 31. avgusta počinio brutalan zločin u streljani „Češka zbrojevka“ u Danilovgradu, đe je, iz do danas neutvrđenih motiva, hladnokrvno ubio trojicu zapošljenih - Petra Globarevića (24) i Nemanju Kapora (20) iz Podgorice i Momira Radonjića (67) iz Danilovgrada, odgovora, za sada, nema.

Crnogorska javnost i dalje je uskraćena za informacije o dosadašnjim nalazima istrage o surovom zločinu.

Šabunjin je, pošto je pobio trojicu ljudi, opljačkao streljanu, odnio je veliku količinu municije - više od 230 komada i dva pištolja i pobjegao automobilom jednog od ubijenih.

Satima kasnije, iako nas je policija ubjeđivala kako su blokirani svi izlazi iz Podgorice i Danilovgrada, Šabunjin je lociran u Herceg Novom, đe je, ispostavilo se, stigao taksijem. Kasno uveče, odnosno pred zoru narednog dana, kada je opkoljen na brdu Topla, ubio se.

Profesor kriminalističke policije i stručnjak za bezbjednost Sandi Dizdarević rekao je početkom septembra za Portal ETV da je „mišljenja da se radi o vrbovanom, indoktriniranom i podstaknutom masovnom ubici“.

Crnogorske službe bezbjednosti, međutim, još ne saopštavaju što je Šabunjin radio u Crnoj Gori, zašto im nije bilo indikativno da je u julu, prema medijima dostupnim informacijama, u svega pet dana čak osam puta prelazio granicu Crne Gore, zašto je ukrao municiju...

I dok premijer „upire prstom“ u države regiona optužujući ih, kao i njihove zvaničnike, za hibridni rat protiv Crne Gore kako bi upropastile njen put u EU, na ruski maligni uticaj niti ima odgovor, niti ga pominje.

Spajić se u Crnoj Gori obreo pred izbore 2020. godine. Kako je sam svjedočio, da pomogne Crkvi Srbije i srpskom narodu poslije izglasavanja zakona o slobodi vjeroispovijesti. Kao ministar finansija našao se te godine u prvoj proruskoj i prosrpskoj vladi koja je konstituisana u Crkvi Srbije, a tek onda formalizovana u crnogorskom parlamentu.

Crkva Srbije je ključna spona ruskog malignog uticaja u Crnoj Gori.