NVO i aktivistkinje: Rožaje treba da dobije ulicu Hede Fetahović

Nevladine organizacije i građanske aktivistkinje podnijeli su danas inicijativu Opštini Rožaje, Skupštini Opštine Rožaje i Savjetu za davanje prijedloga naziva naselja, ulica, trgova i institucija da se jedna ulica u ovom gradu ponese ime profesorice Hedije Hede Fetahović, prve fakultetski obrazovane žene iz Rožaja. 

Očekuju jednoglasnu podršku odbornika i odbornica ovoj inicijativi, kojom bi, smatraju u NVO sektoru i građanske aktivistkinje, Rožaje odalo zasluženo priznanje prosvjetnoj radnici koja je decenijama obrazovala generacije mladih.

- Istorija i kultura sjećanja dugo su ostavljale žene na marginama, i vrijeme je da se ta nepravda makar djelimično ispravlja i kroz javni prostor - navedeno je u saopštenju koje potpisuju Centar za građansko obrazovanje (CGO), Centar za žensko i mirovno obrazovanje ANIMA i građanske aktivistkinje Dina Bajramspahić i Jovana Marović.

Hedija Fetahović rođena je 1942. godine u Rožajama. Rano je ostala bez oca, a brigu o njoj i bratu preuzeo je amidža, koji ih je školovao. Završila je Srednju učiteljsku školu u Novom Pazaru, nakon čega je počela da radi u OŠ „Mustafa Pećanin“ u rodnom gradu, u razredu sa čak 58 đaka. Kasnije je završila slavistiku na Filološkom fakultetu u Prištini, postavši prva fakultetski obrazovana žena u Rožajama. Do kraja života radila je kao profesorica ruskog jezika u rožajskoj Gimnaziji „30. septembar“.

Njena koleginica, profesorica Naza Fetahović, zapisala je da je Heda „posjedovala neobično široku kulturu i pedagoški smisao i ljubav za školsko obrazovanje i moralno vaspitanje učenika, za formiranje svestrane mlade ličnosti“, kao i da je „rad sa djecom smatrala zadovoljstvom, a ne obavezom“. 

- O njenom emancipatorskom uticaju svjedoči i bivša učenica Munevera Sutović, koja je u tekstu objavljenom na objavljenom na portalu napisala da je Heda za rožajske djevojčice bila žena koja je „već srušila onaj zid iza kojeg su se djevojke odgajale samo i isključivo za brak i porodicu“ i „otvorila vrata svijeta koji je do tada pripadao samo muškarcima“. Zato je, kako navodi Sutović, treba pamtiti i “glasno izgovoriti njeno ime svaki put kada pomislimo da nam je nešto nemoguće“ - ističu u saopštenju.

U NVO sektoru i građanske aktivistkinje dodaju da Hedin značaj nije samo u tome što je bila prva. Važnije je, naglašavaju, što je svojim znanjem, radom i ličnim primjerom drugim djevojčicama pokazivala da obrazovanje otvara prostor slobode, izbora i ravnopravnijeg mjesta u društvu.

- Njeni učenici postajali su ljekari, pravnici, arhitekte, zdravstveni i socijalni radnici, privrednici i drugi članovi zajednice, noseći dalje znanje i vrijednosti na kojima je strogo insistirala - dodaje se u saopštenju.

Napominju da javni prostor svakog grada govori o tome koga pamtimo, koje vrijednosti baštinimo i čiji doprinos smatramo dovoljno važnim da ga prenesemo narednim generacijama. Zato, ističu, žene koje su mijenjale svoje sredine moraju biti vidljivije i u nazivima ulica, trgova i drugih javnih prostora.

Potpisnici inicijative saopštili su da, prema podacima iz 2021. godine, u Crnoj Gori svega 40 ulica nosilo imena žena, odnosno 1,7 odsto svih naziva ulica, dok ih je više od 700 bilo nazvano po muškarcima. Na sjeveru Crne Gore samo dvije ulice nose imena žena - Milke Bajić Poderegin u Pljevljima i Lenke Jurišević u Bijelom Polju. Zato bi imalo posebnu simboličku snagu da prva žena po kojoj će biti nazvana ulica u Rožajama bude upravo prva fakultetski obrazovana žena iz tog grada. 

- Žene koje su imale obrazovnu i emancipatorsku ulogu u svojim sredinama zaslužuju mjesto u kulturi sjećanja, a Heda Fetahović je nesumnjivo jedna od njih. S obzirom na to da je profesorica Fetahović preminula 2004. godine, ispunjeni su i vremenski uslovi iz člana 9 Zakona o spomen-obilježjima za imenovanje ulice po njoj - naglašeno je u saopštenju.

Pozivaju odbornike i odbornice Skupštine opštine Rožaje da jednoglasno podrže ovu inicijativu. 

- Ulica Hede Fetahović bila bi priznanje jednoj izuzetnoj prosvjetnoj radnici, ali i trajna poruka novim generacijama djevojčica da znanje može pomjerati granice koje im društvo postavlja - zaključeno je u saopštenju.