Crnogorski forum: Temeljni ugovor sa SPC sadrži teške povrede Ustava, Armenko prejudicira pitanje njegove zakonitosti

Nevladina organizacija Crnogorski forum saopštila je da osporava pravne stavove koje je predsjednica Ustavnog suda Snežana Armenko javno iznijela o Temeljnom ugovoru sa Srpskom pravoslavnom crkvom, tvrdeći da taj akt sadrži brojne materijalne i procesne povrede pravnog poretka Crne Gore.

Iz te NVO navode da su pokrenuli postupak pred Ustavnim sudom za ocjenu ustavnosti i zakonitosti Temeljnog ugovora, a u reagovanju iznose pravne i istorijske argumente kojima osporavaju tvrdnje o njegovoj usklađenosti sa Ustavom i zakonima.

Crnogorski forum smatra da se značaj preambule Temeljnog ugovora ne može zanemariti uz obrazloženje da ona nema normativnu snagu.

Prema njihovom stavu, iako preambula nije normativni dio ugovora u istom smislu kao njegovi članovi, ona predstavlja interpretativni okvir za tumačenje cijelog dokumenta.

Posebno osporavaju navod o kontinuitetu SPC na prostoru Crne Gore od 1219. godine, tvrdeći da se time zanemaruje istorijski položaj Crnogorske mitropolije.

Iz Crnogorskog foruma pozivaju se, između ostalog, na period Balšića i Crnojevića, osnivanje Cetinjskog manastira 1484. godine, kao i na član 40 Ustava Knjaževine Crne Gore iz 1905. godine, kojim je tadašnja pravoslavna crkva definisana kao autokefalna.

Smatraju da unošenje takvog istorijskog određenja u Temeljni ugovor može imati posljedice i na tumačenje pitanja crkvene i kulturne baštine u Crnoj Gori.

Iz Crnogorskog foruma problematizuju i poređenje Temeljnog ugovora sa ugovorom koji je Crna Gora zaključila sa Svetom Stolicom.

Ukazuju da Sveta Stolica ima međunarodnopravni subjektivitet, zbog čega smatraju da se pravna priroda ta dva akta ne može izjednačavati.

Tvrde i da je Vlada prilikom zaključivanja Temeljnog ugovora sa SPC prekoračila svoja ovlašćenja, kao i da je ugovor trebalo zaključivati sa odgovarajućim vjerskim subjektima u Crnoj Gori.

Crnogorski forum zbog toga osporava i način na koji je tadašnji premijer Dritan Abazović potpisao Temeljni ugovor, smatrajući da Vlada nije imala ovlašćenje da na taj način preuzme obaveze u ime države.

U reagovanju se posebno osvrću na stavove da Temeljni ugovor ne uređuje pitanje imovine.

Crnogorski forum tvrdi da odredbe članova 7 i 12 zadiru u pitanja svojine nad sakralnim objektima, uknjižbe i restitucije, te smatra da se na taj način otvaraju pitanja odnosa ugovora prema propisima kojima su uređeni državna imovina i zaštita kulturnih dobara.

Osporavaju i tumačenje odredaba koje se odnose na postupanje državnih organa u vjerskim objektima. Prema njihovom pravnom stavu, ograničenja postupanja bezbjednosnih organa mogu biti sporna sa stanovišta državnog suvereniteta i ustavnog načela odvojenosti vjerskih zajednica od države.

Crnogorski forum posebno problematizuje činjenicu da je predsjednica Ustavnog suda javno govorila o pitanjima koja se odnose na Temeljni ugovor.

Tvrde da je takvim istupom otvoreno pitanje sudijske nepristrasnosti, pozivajući se na domaće propise, etičke standarde sudijske funkcije i član 6 Evropske konvencije o ljudskim pravima, kojim je garantovano pravo na pravično suđenje pred nezavisnim i nepristrasnim sudom.

Iz te NVO ocjenjuju da javno iznošenje stavova o pitanjima koja mogu biti predmet odlučivanja Ustavnog suda može stvoriti utisak prejudiciranja ishoda postupka.

Crnogorski forum u zaključku ostaje pri stavu da Temeljni ugovor sa SPC sadrži odredbe koje su, prema njihovoj pravnoj analizi, suprotne Ustavu i zakonima Crne Gore.

Istovremeno zahtijevaju da se sva pitanja koja se odnose na njegovu ustavnost i zakonitost razmatraju kroz institucionalni postupak, uz, kako navode, puno poštovanje načela nezavisnosti i nepristrasnosti Ustavnog suda.