Crnogorski forum pisao patrijarhu Vartolomeju: Autokefalnost CPC istorijska i kanonska činjenica

Predsjednica Crnogorskog foruma Jelena Marković uputila je pismo Vaseljenskom patrijarhu Vartolomeju, u kojem je podsjetila na istorijsku i kanonsku autokefalnost Crnogorske pravoslavne crkve (CPC), ističući da je njeno ukidanje izvršeno nekanonski i pod političkim pritiskom početkom 20. vijeka.

Pismo je upućeno povodom nedavnih medijskih navoda o mogućem priznanju CPC od strane Vaseljenske patrijaršije, koje su iz Fanara demantovane. Crnogorski forum navodi da se ovim obraćanjem želi sagledati cjelokupan slučaj u skladu sa istorijskim činjenicama, kanonima Pravoslavne crkve i međunarodnim pravnim principima.

U pismu se podsjeća da je autokefalnost CPC potvrđena brojnim dokumentima iz 18. i 19. vijeka, uključujući:

– Ruski diptiht iz 1711. godine, u kojem je CPC prvi put zvanično upisana kao autokefalna crkva
– Atinsku sintagmu iz 1855. godine, gdje je navedena među autokefalnim crkvama 19. vijeka
– Ustav Knjaževine Crne Gore iz 1905. godine, koji izričito potvrđuje autokefalnost crnogorske crkve
– Ustav Svetog sinoda CPC iz 1903. godine

Takođe se navodi da su crnogorski mitropoliti redovno učestvovali u vaseljenskim crkvenim raspravama, što je bila praksa rezervisana isključivo za autokefalne crkve.

Posebno se ukazuje na encikliku Vaseljenskog patrijarha Joakima III iz 1902. godine, u kojoj se Crnogorska pravoslavna crkva pominje među autokefalnim crkvama, kao i na pismo iz 1910. godine u kojem se patrijarh obraća mitropolitu Mitrofanu Banu kao poglavaru „svete Crnogorske crkve“.

Crnogorski forum navodi da je ukidanje autokefalnosti CPC u periodu od 1918. do 1922. godine izvršeno bez zakonitog crkvenog sabora, bez tomosa i bez saglasnosti episkopata, te da je riječ o nekanonskom postupku sprovedenom pod političkim pritiskom.

U pismu se analizira i Tomos Vaseljenske patrijaršije iz 1922. godine, kojim je priznato ujedinjenje pravoslavnih crkava u Kraljevini SHS, a u kojem se Crnogorska pravoslavna crkva izričito navodi kao jedna od autokefalnih crkava koje su ušle u sastav ujedinjene Srpske pravoslavne crkve.

Prema ocjeni Crnogorskog foruma, taj dokument potvrđuje da je CPC u trenutku ujedinjenja imala status autokefalne crkve, te da Tomos ne poništava njenu istorijsku nezavisnost, već je regulisao stanje u specifičnom političkom kontekstu tog vremena.

U završnoj kanonsko-pravnoj analizi navodi se da:

– princip teritorijalnosti zabranjuje trajno širenje crkvene jurisdikcije izvan kanonskih granica
– politički pritisak ne može poništiti kanonsku autokefalnost
– CPC ne traži novo osnivanje crkve, već obnovu ranije postojeće autokefalnosti

Crnogorski forum smatra da bi obnova autokefalnosti CPC predstavljala povratak zakonitom kanonskom stanju i ispravljanje istorijske nepravde, u skladu sa vaseljenskim kanonima.

Pismo je potpisala predsjednica Crnogorskog foruma Jelena Marković.